Express Kaszubski feed

ExpressKaszubski.pl – strona główna REKLAMA REDAKCJA KONTAKT REJESTRACJA LOGOWANIE »

Lasy Państwowe

Zając - nieodłączny symbol Wielkanocy

Opublikowany: 2017-04-15 10:14 Autor: nadesłane

Wielkanoc ma wiele symboli, jednym z nich jest sympatyczny zając. Nie wiadomo do końca, dlaczego powiązano go z tym świętem. W dawnych wiekach był symbolem odradzającej się wiosną przyrody, kojarzony był z płodnością i witalnością.

Populacja zająca szaraka w naszym kraju od wielu lat systematycznie malała. W latach 70-tych w Polsce było ich 3 miliony, w 1980 r. niemal trzy razy mniej – 1 mln 300 tys. osobników. Spadek liczebności zajęcy nastąpił w 1997 roku, wówczas oszacowano ich na 620 tys.

W Nadleśnictwie Kartuzy w 1997 roku występowało 1700 zajęcy. W 2010 r. zaledwie 600. Ich populacja dzięki zabiegom myśliwych – wstrzymaniu polowań przy jednoczesnym większym odstrzale drapieżników (głównie lisów), zaczęła rosnąć. Według danych z tego roku na terenie kartuskich lasów żyje 3 tys. zajęcy

Na zająca wciąż czyha wiele zagrożeń

Zając szarak jest typowym gatunkiem stepowym, który dobrze przystosował się do zróżnicowanego i rozdrobnionego krajobrazu rolniczego Europy. Występuje przeważnie na otwartych obszarach upraw rolniczych, w zadrzewieniach śródpolnych oraz w lasach.

Fot. Marcin Zawadzki

Zając, który zdobywa pokarm głownie na polach, jest szczególnie zagrożony, ponieważ środki chemiczne stosowane w rolnictwie szybko kumulują się w jego organizmie. Dodatkowo – najintensywniejszy czas oprysków przypada na czas rozrodu zająców. Młode zające giną często pod sprzętem rolniczym, w czasie sianokosów lub innych prac polowych.

Wpływ na śmiertelność tych ssaków ma także wycinanie zadrzewień i zakrzaczeń z powierzchni pól, ponieważ są one strefami osłonowymi dla zajęcy. Duże powierzchnie monokultur zbożowych stają się nieużytkami dla zajęcy. Wysoka i gęsta roślinność nie pozwala im obserwować otaczającego ich terenu, przez co nie mają poczucia bezpieczeństwa. Zimą śmiertelne są dla nich duże opady śniegu utrudniające poruszanie się. Natomiast deszcze i duża wilgotność sprzyjają zapadaniu na choroby (rozwój endopasożytów).

Naturalnym zagrożeniem zajęcy są drapieżniki, głównie lisy, jenoty, wydry, łasice, ptaki szponiaste, kruki, sowy, ale także wałęsające się koty i psy. Populacje zajęcy dziesiątkują też choroby, m.in. kokcydioza (występująca szczególnie w okresie wilgotnego i chłodnego lata), pastereloza, pseudogruźlica, bruceloza czy wścieklizna.

Niezwykle płodne ssaki

Zające dojrzałość płciową osiągają już w pierwszym roku życia. Szarak aż przez 10 miesięcy w roku wykazuje fizjologiczną zdolność do rozmnażania się. Owulacja u samicy występuje kilka razy w roku. Tradycyjnie pierwsza ruja zaczyna się w połowie stycznia i następuje co około dwa miesiące. Ciąża trwa 40-43 dni.

W pierwszym wczesnowiosennym miocie – w marcu, rodzi się zazwyczaj tylko jedno lub dwa młode (tzw. marczaki). W ciągu sezonu rozrodczego samica rodzi około 8 potomków (przy czterech ciążach w roku).

U zajęcy istnieje możliwość ponownej owulacji podczas trwającej ciąży – po zapłodnieniu w ciele samicy mogą rozwijać się dwa płody w różnym wieku. Zjawisko to jest bardzo rzadkie wśród ssaków i ma spowodować większy potencjał rozrodczy populacji.

Wiosną można zaobserwować ciekawe zwyczaje godowe tego ssaka. Zarówno w dzień, jak i w nocy samce i samice zbierają się w grupy i odbywają szaleńcze gonitwy na otwartym terenie. Podczas rui, zwanej parkotami, samce zachowują się wobec siebie agresywnie. Staczają walki – stają na tylnych łapach, „boksują” przednimi łapami i wzajemnie wyrywają sobie kępy włosów. Ale również samica często bije samca, kiedy nie jest gotowa do rozrodu. Zające nie wiążą się w pary. Preferują samotny tryb życia.

Zające nie kopią nor. Samica rodzi w zagłębieniu wyścielonym trawą zwanym kotlinką. Nowo narodzone młode mają futro i od razu widzą – w przeciwieństwie do królików. Młode zające nie wydzielają też żadnego zapachu, przez co stają się niewyczuwalne dla drapieżników, tym samym mają większa szansę przeżycia.

Po porodzie matka opuszcza młode, by nie przekazać im własnego zapachu. Powraca, żeby karmić potomstwo najczęściej o zachodzie słońca. Nie trwa to dłużej niż 5-10 minut, po czym znów je opuszcza. Po dwóch tygodniach małe zające samodzielnie jedzą roślinny pokarm.

Skoczek i… pływak

Zającowate mają nietypowe czaszki – kości nie są zrośnięte na stałe i mogą się względem siebie przemieszczać. Taka czaszka pomaga im podczas uderzeń o podłoże przy długich skokach. Ug się nie łamią, tylko na chwilę przemieszczają, po czym wracają do pierwotnego położenia. Poza zającami takie czaszki mają też króliki, ryby oraz węże.

fot. Marcin Zawadzki

Zając bez rozbiegu skacze na wysokość 2 metrów. Może biegać z prędkością 80 km/h. Pojedyncze skoki wynoszą do 4 m. Ssaki te w normalnych warunkach nie wydają głosu. Charakterystyczne dźwięki zająca zwane kniazieniem, można usłyszeć tylko wtedy, gdy jest ranny lub czuje się zagrożony.

Ssaki te są też świetnymi pływakami, nie boją się wody, potrafią przepłynąć staw czy rzekę. Często rzucają się do wody uciekając przed drapieżnikami.

Wielkanocny symbol

Dziś trudno wyobrazić sobie wielkanocne pocztówki i ozdoby bez zająca. To puchate zwierzę stało się jednym z symboli tych świąt prawdopodobnie w XVII wieku. Wielkanocny zając niosący w koszyku jajka stał się symbolem wiosennej odnowy życia. Jego dużą płodność utożsamiano z obfitością i pomnażaniem dóbr.

HK North Point Java Road 粵華酒店 South China Hotel happy Easter Bunny Rabbits Mar-2013
Dziś trudno wyobrazić sobie wielkanocne dekoracje bez zajączków.

fot. W. Drewka

Zwyczaj szukania prezentów pozostawionych przez zająca pochodzi z Niemiec. Według tradycji, w pierwszy dzień Świąt Wielkanocnych zostawia on drobne upominki w wystawionych przez dzieci koszyczkach – najczęściej są to słodycze. Po przebudzeniu lub po śniadaniu domownicy szukają ukrytych prezentów.

(materiał nadesłany przez Nadleśnictwo Kartuzy)

Czytaj również

Komentarze do artykułu Komentarze [11]

  • 1 3 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # Bardzo ciekawe

    Wesołych Świąt i bogatego zająca!

  • 4 0 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # ...

    tak tak, bardzo ciekawe jak tradycje i inne staroświeckie zwyczaje sprawiają, że to najważniejsze święto oddala się a uwagę skupiamy na wypiekach, sprzątaniu i na tych śmiesznych zwyczajach. po co komu te jajka, ciasta, sałatki, sprzątanie, zakupy? Zmartwychwstanie Jezusa odkładamy na później...

  • 1 0 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # Kamienica -Królewska

    Po drodze na wybudowanie Kamienickie tylko zające mogą dojść -nawet w święta droga nie przejezdna MASAKRA .

  • 7 0 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # dr Ewka

    No ok ok. Już starczy tej dozy tradycji na jaką stać EK. Teraz propnuje fale hejtu na kościół pod osłoną złe parkujacych prafian w Sierakowicach.
    Alleluja wierzącym! Nawrócenia pozostałym!

  • 5 3 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # zabawne

    EK taki Nowoczesny,taki KOD-owy a jak przyszły święta to tradycyjny,może z racji poglądów zechce pan popełnić jakiś art z okazji rocznicy urodzin Nikity Chruszczowa to by jakoś pasowAło do EK :)

  • 2 1 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # kartuzjanka

    b. fajny artykuł

  • 0 0 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # Misia

    nie wiedziałam, że zając to taki ciekawy zwierzak - wszystkim Wesołych Świąt i mniej złośliwości

  • 3 4 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # @...

    Dlatego, odkąd nie jestem dzieckiem nie lubię żadnych świąt. A swojemu dziecku nie ładuję do głowy zbyt wiele tej tradycyjnej otoczki. Chcę by było wolne.

  • 1 0 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # @Kamienica Królewska

    U nas pod Żukowem, to samo. Dobrze, że zając potrafi dobrze skakać i pływać, to prezenty będą;)

  • 3 4 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # ccc

    Wielkanoc to jedno wielkie pogaństwo, warto zrozumieć co mówi do nas Jahwe w Biblii - On dał swojego syna Jezusa na odkupienie za nasze grzechy, Jezus nakazał obchodzić na Pamiątkę tylko rocznicę jego śmierci czyli 14 Nisan w/g żydowskiego kalendarza. W tym roku rocznica ta była 11 kwietnia.
    Pozdrawiam !

  • 0 2 4 miesiące temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # ccc

    Zlikwidować wszystkie zające!

Dodaj swój komentarz

Zaloguj się, abyś mógł korzystać z tego samego pseudonimu i aby Twój komentarz był wyróżniony.

Captcha

HTML jest niedozwolony. Tekst zaczynający się od http:// będzie automatycznie linkowany.