Express Kaszubski feed

ExpressKaszubski.pl – strona główna REKLAMA REDAKCJA KONTAKT REJESTRACJA LOGOWANIE »

Lasy Państwowe

Na ulicach pełno białego puchu. To nasiona topoli – drzewa darzonego niewielką sympatią

Opublikowany: 2017-07-17 11:30 Autor: nadesłane

Nie ma chyba tak „nielubianego” drzewa, jak topola. W okresie rozsiewania jej nasion na ulicach unosi się mnóstwo białego puchu, który alergicy obwiniają za powstawanie uczulenia. Topola rośnie bardzo szybko i równie szybko pada, często na drogi. Czy rzeczywiście topola jest tylko utrapieniem?

Topole to jedne z najczęściej występujących drzew w miastach i na wsiach, rzadziej spotykane w lasach. Są wyjątkowo mało wymagające, rośnie im się dobrze w każdych warunkach. Żyją maksymalnie 200 lat w zależności od gatunku. Osiągają potężne rozmiary, majestatyczne topole można zobaczyć m.in. w Kartuzach, w parku przy ul. Klasztornej. Kilka z nich jest pomnikami przyrody.

Topola w kartuskim parku. fot. M. Dzienisz

Stara topola z wyrośniętym przy niej młodym jesionem. fot. M. Dzienisz

Mówi się o nich, że mają „złą energię”, zakłócają funkcjonowanie organizmu, w ich otoczeniu tracimy energię do działania, łatwo popadamy w depresję. Nie należy odpoczywać w ich pobliżu.

Gatunków topoli jest około czterdziestu, trzy z nich są w Polsce rodzime – topola czarna, biała i osika. Biała (zwana białodrzewem) i czarna (sokora, lub topola nadwiślańska) tworzą łęgi w dolinach nadrzecznych, osika (topola drżąca) jest mieszkańcem lasów liściastych. Jednak odmian, mieszańców – hybryd topól jest ponad sto, ponieważ łatwo się krzyżują.

Topola osika z charakterystyczną jasną korą. fot. M.Dzienisz

Topola czarna

Ten gatunek należy do najwyższych i najgrubszych drzew w Polsce. Kiedyś była sadzona masowo przy drogach – ze względu na to, że szybko rośnie i toleruje uciążliwości miejskie i przemysłowe, a także zadowala się nawet suchymi, ubogimi warunkami glebowymi. Topole stanowiły osłonę od wiatru, kurzu i hałasu. Wytwarza w olbrzymich ilościach nasiona roznoszone przez wiatr w postaci białego puchu nasiennego przypominającego watę.

PopulusNigra4c

fot. M.Dzienisz

Topola biała

Równie potężna, co topola czarna. Jej liście są jednak zupełnie inne – przypominają klonowe, od spodu są srebrzystobiałe. Topole białe, razem z czarnymi, to jedne z najgrubszych, najbardziej rozłożystych drzew. Dzięki bardzo oryginalnej korze i efektownym liściom, topola biała jest cenionym drzewem ozdobnym. Jest ona często sadzona w parkach oraz stosowana jako element zieleni miejskiej, w tym jako drzewo przydrożne – jej owłosione liście dobrze wyłapują kurz.

Populus alba leaf.jpg
CC BY-SA 3.0, Link

Liście topoli od spodu są srebrzystobiałe.

Topola osika

Średniej wysokości drzewo, nie tak majestatyczne jak biała i czarna. Ze względu na małe wymagania zasiedla praktycznie każdy teren – jest gatunkiem pionierskim. W lasach nie sadzi się jej w uprawach, rozsiewa się sama w dużych ilościach i stanowi gatunek domieszkowy w drzewostanie. Występuje na całym obszarze lasów w Polsce. Jest gatunkiem krótkowiecznym – osiąga dojrzałość w wieku 50-60 lat, dożywa maksymalnie do 100 lat.

Populus tremula (8456015265).jpg
By Radio Tonreg from Vienna, Austria – Populus tremula
Uploaded by Jacopo Werther, CC BY 2.0, Link

Osiki są wyjątkowo wytrzymałe – odporne na mrozy, zanieczyszczenia, dlatego sadzi się je na terenach zdegradowanych i rekultywowanych. Zwracają na siebie uwagę niewielkimi liśćmi, które są niemal okrągłe, mocno ząbkowane i wprawiane w drgania przez najmniejszy powiew wiatru – stąd druga nazwa, topola drżąca. Osika, nazywana też „osiną”, owiana jest licznymi legendami. Według jednej z nich osika drży ze zgrozy od czasu, gdy Kain zabił Abla osikowym (osinowym) kołkiem. Takim kołkiem można było też unieszkodliwić wampiry znane z legend i kultury, osinowy kij wbijano w grób samobójców.

Kręcą nosem na topolę

Wielu alergików uskarża się na negatywne dla nich skutki owocowania topoli, zwłaszcza w obecnym okresie, gdy na ulicach miast znajduje się mnóstwo białego puchu. Wielu uważa, że zaśmieca on przestrzeń miejską, „wchodzi” do mieszkań, skąd ciężko go usunąć. Między innymi dlatego w wielu miastach (m.in. Poznaniu) organizowano nawet akcje wycinania tych drzew.

Biały puch topoli. fot. M.Dzienisz

Pokryte białą „watą” chodniki to sprawka okazów żeńskich topoli – produkują one nasiona otulone pęczkiem miękkiego, śnieżnobiałego puchu. Topola może wytworzyć nawet 25 mln nasion rocznie. Jednak okazuje się, że uczula ona rzadziej niż inne drzewa.

Jak podkreślają naukowcy z Fundacji EkoRozwoju FER – okres owocowania topoli (a więc wytwarzania puchu) zbiega się w czasie z początkiem pylenia traw (i wystąpieniem objawów uczuleniowych wywołanych alergenami pyłku traw). Wielu uczulonych na pyłek traw sądzi, że przyczyną dolegliwości występujących w tym okresie jest biały puch topoli (powszechnie uważany za pyłek topoli). Pojawiające się masowo duże ilości puchu mogą działać drażniąco na błonę śluzową nosa i spojówki, nie mają jednak właściwości uczulających.

fot. M. Dzienisz

Nasi zachodni sąsiedzi znaleźli nawet sposób na wykorzystanie topolowego puchu. Okazuje się, że jego właściwości są porównywalne z puchem ptasim. Niemcy z mieszanek topolowego puchu z bawełną produkują ekologiczne poduszki i kołdry.

fot. M. Dzienisz

Pomocna topola?

Topola nie jest również lubiana przez stolarzy – ze względu na miękkie, lekkie i pełne wody drewno nie nadaje się na deski. Chociaż drewno to nie przedstawia zbyt wielkiej wartości w przemyśle meblowym czy budownictwie, to znajduje zastosowanie do produkcji papieru. W związku z deficytem drewna do przerobu przemysłowego głównie celulozowego i płytowego, obecnie na całym świecie obserwuje się zakładanie plantacji drzew szybko rosnących, głównie różnych odmian topól. Najszybciej wzrasta ich powierzchnia w Azji ( Chiny, Indie ) ale i w Europie. W 2005 roku plantacje zajmowały 3,6% ogólnej powierzchni leśnej naszego kontynentu. Drewno topól wykorzystuje się również do produkcji skrzynek i opakowań, desek kreślarskich, zapałek, koszyków na kaszubskie truskawki. Z osiki wytwarzano legendarne husarskie kopie.

Jak podają naukowcy z Fundacji EkoRozwoju FER – hybrydowe odmiany topoli usuwają niektóre zanieczyszczenia z gleby i wody, zwłaszcza atrazyny. Substancja ta jest najczęściej stosowanym pestycydem w USA, a zanieczyszczenie nią gleby i wód stanowi także poważny problem w Polsce.

Topole w parku w Kartuzach. fot. M.Dz.

„Topole nie tylko usuwają atrazynę z gleby i wody gruntowej, akumulując ją w swoich tkankach, ale przekształcają ją w substancje mniej toksyczne(…). Walka z zanieczyszczeniami za pomocą roślin nie jest pomysłem nowym. Kto by jednak pomyślał, że takie działanie może mieć tak popularne drzewo parkowe jak topola.” – wyjaśniają naukowcy.

Okazuje się, że topole mają też zastosowanie w ziołolecznictwie. Zebrane wczesną wiosną pączki topoli czarnej, białej lub osiki zawierają glikozydy fenolowe (m.in. salicyna, populina), olejki eteryczne, garbniki, żywice, sole mineralne, flawonoidy. Mają działanie: moczopędne, przeciwgorączkowe. Obniżają poziom mocznika i innych szkodliwych metabolitów w organizmie.

To może topolę da się jednak polubić…?

(materiał nadesłany przez Nadleśnictwo Kartuzy)

Czytaj również

Komentarze do artykułu Komentarze [6]

  • 1 5 1 tydzień temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # i nie tylko

    pióra i pierze z niekontrolowanego wylęgu wrzeszczących co dziennie rybitw.
    Gniazdują na dachach przy Rynku, na budynkach, Urzędu i Energi

  • 2 1 1 tydzień temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # mela

    nigdy nie lubiłam i nie polubię topól.. może napiszcie coś o jaworze - to takie ładne drzewo

  • 0 0 1 tydzień temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # jan

    najgorsze są stare topole przy drogach, stwarzają duże zagrożenie dla użytkowników dróg, prawie wszystkie są w środku ze zgnilizną. To takie drzewa należy pilnie wycinać

  • 0 0 1 tydzień temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # Ciekawy artykuł

    Jeszcze nigdy nie czytałam tyle o topolach. Wiem jednak, że surowe, pocięte drewno ma ładny wygląd, jak każde drewno ma swoje piękno.

  • 4 0 1 tydzień temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # Zbierać, zbierać do wora ten puch ...

    a na zimę pierzyna będzie gotowa (oraz duża poducha). Oszczędna Dziunia.

  • 5 0 1 tydzień temu Zgłoś ten komentarz do moderacji # samotna miłośniczka topól

    A ja lubię topole. To moje ulubione drzewa, obok sosen. Korony topól specyficznie szumią, inaczej niż reszta drzew, bardziej srebrzyście. A liście przepięknie pachną, zwłaszcza jesienią.

Dodaj swój komentarz

Zaloguj się, abyś mógł korzystać z tego samego pseudonimu i aby Twój komentarz był wyróżniony.

Captcha

HTML jest niedozwolony. Tekst zaczynający się od http:// będzie automatycznie linkowany.