Express Kaszubski feed

ExpressKaszubski.pl – strona główna REKLAMA REDAKCJA KONTAKT REJESTRACJA LOGOWANIE »

Kurator procesowy dla małoletniego pokrzywdzonego - kto może nim być?

Opublikowany: 2015-03-12 18:35 Autor: nadesłane

Prokurator Rejonowy w G. wniósł przeciwko Janowi akt oskarżenia, w którym zarzucił mu fizyczne i psychiczne znęcanie się nad małoletnim synem tj. popełnienie przestępstwa z art. 207 § 1 kodeksu karnego. Czy w powyższej sytuacji dopuszczalne będzie wykonywanie praw małoletniego pokrzywdzonego przez matkę? Kto w powyższym stanie faktycznym powinien zostać ustanowiony jego kuratorem procesowym? Jakie jest ratio legis (łac. uzasadnienie ustawy) ustanawiania kuratora, przez kogo jest wyznaczany, jakie osoby mogą pełnić powyższą funkcję, a także jak kształtują się zasady wynagradzania takich osób?

Instytucja kuratora, w aspekcie procesowym i materialnym, uregulowana jest zarówno w przepisach prawa rodzinnego, cywilnego jak i karnego. Najogólniej rzecz ujmując kuratora procesowego można zdefiniować jako przedstawiciela osoby, która z racji wieku bądź stanu zdrowia nie jest w stanie samodzielnie i skutecznie, z przyczyn od siebie niezależnych, prowadzić swoich spraw w postępowaniu sądowym. Dziecko, będące ofiarą przestępstwa, bez wątpienia ma uprawnienia pokrzywdzonego, jednakże nie może ich wykonywać samodzielnie.

Co do zasady, zgodnie z art. 51 § 2 kodeksu postępowania karnego przedstawicielem pokrzywdzonego dziecka jest jego przedstawiciel ustawowy, czyli rodzic.

Niejednokrotnie jednak zdarza się, tak jak w w/w stanie faktycznym, że rodzic nie powinien reprezentować dziecka w postępowaniu karnym. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 30.09.2010 r. sygn. I KZP 10/2010 rodzic małoletniego nie może, działając w charakterze przedstawiciela ustawowego, wykonywać praw tego małoletniego jako pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, w tym także w postępowaniu z oskarżenia prywatnego, jeżeli oskarżonym jest drugi z rodziców. Uzasadnieniem w/w stanowiska Sądu Najwyższego jest konieczność zapewnienia dziecku należytej ochrony jego praw. Rodzic, działający w imieniu dziecka przeciwko małżonkowi, może być nieobiektywny i niewystarczająco zdeterminowany w bronieniu praw małoletniego. Możliwy jest również zachodzący między stronami konflikt interesów, a co za tym idzie chęć wykorzystania konkretnej sprawy dla własnych celów. Biorąc zatem pod uwagę powyższe, zastosowanie znajdzie art. 99 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.o.), zgodnie z którym małoletni reprezentowany będzie przez kuratora ustanowionego przez sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie ma dotyczyć, a w braku miejsca zamieszkania – sąd opiekuńczy miejsca jej pobytu. Jeżeli brak miejsca pobytu właściwy będzie Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.

Zgodnie z art. 149 § 1–3 w zw. z art. 178 § 2 k.r.o. kuratorem powinna być osoba wskazana przez ojca lub matkę, w razie pozbawienia władzy rodzicielskiej – krewni lub inne osoby bliskie dziecku, a w przypadku jej braku – osoba wskazana przez jednostkę organizacyjną pomocy społecznej lub organizację społeczną, do której zadań należy piecza nad małoletnimi. Ponadto funkcję tę pełnić mogą osoby wpisane na listę kuratorów sądowych tzw. kuratorzy zawodowi, adwokaci i radcowie prawni, w praktyce także niejednokrotnie pracownicy sekretariatu sądu oraz inne osoby np. pracownicy Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej, nauczyciele, aplikanci adwokaccy, radcowscy itp. Niektórzy jednak z w/w kandydatów na kuratora mogą budzić wątpliwości.

Generalnie ustanawiając kuratora, sąd powinien, w miarę możliwości, funkcję tę powierzyć osobie, która ze względu na posiadane informacje, wiedzę i umiejętności będzie mogła należycie dbać o interes lub majątek osoby, dla której została ustanowiona, lub też czynnie uczestniczyć w procesie.

W praktyce niejednokrotnie aktywność kuratora w przekroju całego postępowania jest stosunkowo niska, co może prowadzić do nienależytego wykonywania przez niego swoich obowiązków. Wątpliwości budzi także zakres uprawnień kuratora w postępowaniu karnym. Nie ulega jednak wątpliwości, że omawiana w niniejszym artykule instytucja gwarantuje obronę praw pokrzywdzonych małoletnich i z tego względu jako taka jest konieczna.

Osobie pełniącej funkcję kuratora, co do zasady, należy się stosowne wynagrodzenie tzn. uwzględniające nakład pracy kuratora, a także stopień skomplikowania sprawy. Wynagrodzenie kuratora pokrywa się z majątku osoby, dla której został on ustanowiony, a jeżeli osoba ta majątku nie ma, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. W wyjątkowych sytuacjach wynagrodzenia nie przyznaje się. Dzieje się tak wówczas, gdy nakład pracy kuratora był nieznaczny, a „sprawowanie kurateli czyni zadość zasadom współżycia społecznego” (art. 179 § 2 k.r.o), przede wszystkim wtedy, gdy kuratora i osobę, dla której został on ustanowiony, łączą więzy pokrewieństwa lub bliskości innej natury. O nieznacznym nakładzie pracy można mówić wtedy, gdy pełnienie funkcji kuratorskich nie absorbuje kuratora w poważniejszym stopniu, w szczególności gdy nie odrywa go od jego zwykłych zajęć. Należy jednak pamiętać, że wynagrodzenie przyznaje się kuratorowi tylko na jego wniosek, działanie sądu w tym zakresie z urzędu jest wyłączone.

Aplikant adwokacki
Michał Styś

Kancelarie Adwokackie:
Adwokat Dariusz Budnik
Adwokat Anna Zamojska
83 – 300 Kartuzy, ul. 3 Maja 11/2
Tel. 58 736 66 77

http://adwokaci-bz.pl

Czytaj również