Express Kaszubski feed

ExpressKaszubski.pl – strona główna REKLAMA REDAKCJA KONTAKT REJESTRACJA LOGOWANIE »

Nielegalne zatrudnienie – co robić kiedy pracodawca odmawia zapłaty?

Opublikowany: 2015-03-07 22:32 Autor: nadesłane

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 13 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (dalej: u.p.z.i.r.p.) nielegalnym zatrudnieniem (nielegalną inną pracą zarobkową) czyli tzw. „pracą na czarno” jest „zatrudnienie przez pracodawcę osoby bez potwierdzenia na piśmie w wymaganym terminie rodzaju zawartej umowy i jej warunków, niezgłoszenie osoby zatrudnionej lub wykonującej inną pracę zarobkową do ubezpieczenia społecznego”, a także „podjęcie przez bezrobotnego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy”.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 29 § 2 kodeksu pracy (dalej: k.p.) umowa o pracę powinna zostać zawarta na piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, obowiązkiem pracodawcy jest, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, potwierdzić na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków. Zachowanie pracodawcy sprzeczne z dyspozycją powyższego przepisu stanowi, zgodnie z art. 281 pkt 2 k.p. wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

W powyższej sytuacji pracownik ma prawo zawiadomić inspekcję pracy, która wyposażona jest w kompetencję do przeprowadzenia kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy. W sytuacji stwierdzenia przez właściwego inspektora pracy w/w nieprawidłowości, inspektor wystąpi do podmiotu kontrolowanego, w którym zobowiąże go do usunięcia nieprawidłowości i do respektowania przepisów prawa pracy. W dalszej kolejności może on, także w ramach postępowania mandatowego, nałożyć na pracodawcę grzywnę do 5.000,00 zł, a także skierować wniosek o ukaranie pracodawcy do właściwego sądu rejonowego, który orzeka grzywnę w wysokości od 1.000,00 do 30.000,00 zł.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych każdy pracownik powinien zostać zgłoszony do ubezpieczenia społecznego. Brak takiego zgłoszenia podlega karze grzywny w wysokości do 5.000,00 zł. Dodatkowo inspektor pracy jest zobowiązany zawiadomić właściwy urząd kontroli skarbowej o fakcie naruszenia przepisów prawa podatkowego, gdyż niezgłoszenie pracownika do ubezpieczenia społecznego wiąże się zazwyczaj z nieodprowadzaniem przez pracodawcę należności podatkowych. Trzeba jednakże pamiętać, że w powyższej sytuacji ujemną konsekwencją dla pracownika będzie również obowiązek uregulowania należności podatkowych wraz z należnymi odsetkami.

W sytuacji, w której pracodawca w dalszym ciągu odmawia nam wypłaty umówionego wynagrodzenia – pomimo zawiadomienia inspekcji pracy, zasadnym jest, w oparciu o art. 189 kodeksu postępowania cywilnego, wszczęcie postępowania sądowego o ustalenie istnienia stosunku pracy. Należy jednak pamiętać, że inicjatywa dowodowa, zgodnie z art. 6 kodeksu cywilnego leżała będzie po stronie pracownika. Może to przysporzyć powodowi sporo problemów ponieważ ewentualni świadkowie, mogący potwierdzić pozostawanie przez nas w stosunku pracy, mogą w obawie przed negatywnymi konsekwencjami ze strony swojego pracodawcy, zaprzeczać. W tej sytuacji wszelkie dokumenty świadczące o wykonywaniu przez nas pracy mogą okazać się kluczowe w ustaleniu istnienia stosunku pracy.

Pomijając powyższe sposoby umożliwiające dochodzenie pracownikom wynagrodzenia z tytułu wykonywanej pracy warto wiedzieć, że zachowanie pracodawcy może wyczerpywać przesłanki z art. 219 kodeksu karnego, zgodnie z którym „kto narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych, nie zgłaszając, nawet za zgodą zainteresowanego, wymaganych danych albo zgłaszając nieprawdziwe dane mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”.

Na zakończenie należy stwierdzić, że pracownik został wyposażony w szereg uprawnień umożliwiających mu dochodzenie roszczeń wynikłych z nielegalnego zatrudnienia. Pomimo wielu przepisów sankcjonujących przywołane w artykule zachowanie pracodawców, zjawisko zatrudniania „na czarno” jest niestety nagminne. Powstaje pytanie czym ryzykuje pracownik w sytuacji ujawnienia nielegalnego zachowania pracodawcy.

Najwięcej ryzykują osoby bezrobotne, które w chwili zatrudnienia zarejestrowane były w powiatowym urzędzie pracy. Wynika to z obowiązku bezrobotnego zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (art. 74 u.p.z.i.r.p.). Bezrobotny, który podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy, podlega karze grzywny od 500,00 zł do 5.000,00 zł. Jeżeli pracownik w tym okresie pobierał świadczenia z urzędu pracy, np. zasiłek dla bezrobotnych, obowiązany będzie, co oczywiste, do ich zwrotu wraz z odsetkami.

Nie budzi jednak wątpliwości, że odpowiedzialność karna pracownika jest wyłączona. Ujemną konsekwencją dla „pracującego na czarno” jest również, wspomniana już, konieczność uiszczenia należności podatkowych wraz z odsetkami.

Aplikant adwokacki
Michał Styś

Kancelarie Adwokackie:
Adwokat Dariusz Budnik
Adwokat Anna Zamojska
83 – 300 Kartuzy, ul. 3 Maja 11/2
Tel. 58 736 66 77

http://adwokaci-bz.pl