Rząd przyjął projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji - poinformował we wtorek wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. Projekt zakłada m.in. powołanie nowego organu nadzoru rynku AI - Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).

„Dobre wieści z Rady Ministrów i ważny dzień dla cyfryzacji! (...) Dajemy przedsiębiorcom stabilne i sprzyjające warunki do rozwoju innowacji. Obywatele zyskują realny wpływ na to, jak działają systemy sztucznej inteligencji, a państwo zagwarantuje im bezpieczeństwo, kiedy technologia wymknie się spod kontroli” - napisał Gawkowski na potalu X.

Dodał, że „będziemy tworzyć technologię godną zaufania dzięki pracy polskich naukowców i przedsiębiorców, którzy będą wspierani przez państwo”, a innowacje powstaną pod okiem ekspertów dbających o ich jakość.

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji autorstwa Ministerstwa Cyfryzacji ma wdrażać w Polsce unijny akt o sztucznej inteligencji (AI Act). Projektowane przepisy powołują organ nadzoru rynku AI, czyli Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).

Zgodnie z projektem do Komisji będzie można m.in. składać indywidualne skargi na działanie systemów AI. Zadaniem KRiBSI będzie również prowadzenie kontroli, które mają sprawdzić, czy technologie oparte na sztucznej inteligencji spełniają wymogi polskich i europejskich przepisów.

KRiBSI ma też wydawać zezwolenia dla systemów wysokiego ryzyka (tj. wykorzystywanych m.in. w kształceniu, infrastrukturze krytycznej, zatrudnianiu pracowników, zarządzaniu migracją) oraz prowadzić postępowania w sprawach naruszeń prawa, nakładać kary finansowe, wydawać decyzje o działaniach naprawczych oraz wycofywać z rynku systemy niezgodne z AI Act.

Do zadań komisji ma należeć też tworzenie tzw. piaskownic regulacyjnych, które pozwalają firmom na testowanie innowacyjnych rozwiązań AI w kontrolowanych i bezpiecznych warunkach. Projekt przewiduje, że małe i średnie przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z programu za darmo.

Minister cyfryzacji ma ustalić wysokość opłaty dla pozostałych podmiotów za pomocą rozporządzenia. Komisja ma wyłonić najbardziej obiecujące projekty, które będą mogły skorzystać z piaskownicy, za pomocą konkursu. Zgodnie z aktem o sztucznej inteligencji co najmniej jedna piaskownica regulacyjna powinna powstać do 2 sierpnia br.

Pracami Komisji ma kierować przewodniczący powoływany przez Sejm za zgodą Senatu. Projekt zakłada, że w skład Komisji wchodzić będą dwaj zastępcy przewodniczącego oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), oraz przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT).

Komisja będzie również zobowiązana do współpracy z licznymi organami krajowymi, w tym z Urzędem Patentowym RP, Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych czy organami związanymi z cyberbezpieczeństwem. Obsługę administracyjno-kancelaryjną KRiBSI zapewni urząd obsługujący ministra cyfryzacji.

Projekt przewiduje też, że przy komisji ma działać organ opiniodawczo–doradczy - Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, która ma liczyć od 9 do 15 członków.

Zgodnie z projektem przepisom ustawy nie będą podlegać „sprawy będące w zakresie bezpieczeństwa narodowego”, obejmujące działania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Agencji Wywiadu (AW), Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. Przepisy nie będą też stosowane m.in. wobec osób fizycznych, które używają systemów AI wyłącznie dla celów osobistych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą i rolniczą lub inną działalnością regulowaną przez prawo.

Projekt zakłada również, że minister cyfryzacji będzie mógł udzielać wsparcia finansowego z budżetu i środków unijnych na badania naukowe i prace rozwojowe dotyczące AI. Ma on też być organem, który będzie udział notyfikacji jednostkom oceniającym zgodność systemów AI z unijnymi procedurami. Sprawy akredytacji jednostek mają być powierzone Polskiemu Centrum Akredytacji.

Unijny Akt o sztucznej inteligencji wszedł w życie 1 sierpnia ub.r. z pewnymi wyjątkami. W lutym 2025 r. mocy nabrały przepisy dotyczące systemów AI, które są w UE zakazane. Do 2 sierpnia 2025 r. kraje członkowskie miały czas na powołanie organu nadzoru rynku. W sierpniu 2026 r. zastosowanie będzie mieć cały akt z wyjątkiem jednego artykułu. W pełni zacznie on obowiązywać w 2027 roku. 

(bpk/ mmu/)