Kaszubskie hafty, w tym żukowski, na świątecznych znaczkach Poczty Polskiej

Kaszubski haft trafił na świąteczne znaczki Poczty Polskiej. W najnowszej emisji wykorzystano charakterystyczne wzory trzech regionalnych szkół: wejherowskiej, żukowskiej i puckiej. Kolorowe bombki przypominają, że pomorskie dziedzictwo kulturowe może być inspiracją także dla współczesnych projektów.

Poczta Polska wprowadziła 28 października do obiegu emisję "Boże Narodzenie", składającą się z trzech znaczków pocztowych, które łączą świąteczny nastrój z jednym z najcenniejszych elementów dziedzictwa kulturowego Pomorza - haftem kaszubskim.

- W tegorocznej odsłonie świątecznej emisji tradycyjne bombki bożonarodzeniowe stały się przestrzenią do prezentacji wzorów pochodzących z trzech szkół haftu kaszubskiego. Każdy znaczek przedstawia inną odmianę tej wyjątkowej sztuki ludowej, ukazując bogactwo ornamentów, kolorów i symboliki związanych z kulturą Kaszub - informuje Poczta Polska.

Haft kaszubski należy do najbardziej rozpoznawalnych zjawisk polskiej sztuki regionalnej. Przez dziesięciolecia wykształciło się osiem szkół regionalnych, różniących się kompozycją, charakterystycznymi motywami i kolorystyką. Emisja prezentuje wzory trzech z nich: szkoły wejherowskiej, żukowskiej i puckiej.

Tegoroczna emisja powstała we współpracy ze Zrzeszeniem Kaszubsko-Pomorskim, depozytariuszem dziedzictwa haftu kaszubskiego oraz wydawcą teczek ze wzornikami haftów. Stanowi także nawiązanie do przypadającego 2 grudnia 2026 roku jubileuszu 70-lecia działalności Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

Każdy ze znaczków przedstawia świąteczną bombkę zawieszoną na kolorowej wstążce. U podstaw kompozycji znajdują się gałązki świerku, szyszki oraz motywy śnieżne, przywołujące atmosferę Bożego Narodzenia.

Znaczek "EKONOMICZNY S" - szkoła wejherowska

Na pierwszym znaczku przedstawiono bombkę ozdobioną motywami charakterystycznymi dla szkoły wejherowskiej. Jej rozwój związany jest z działalnością Franciszki Majkowskiej, która w latach 50. XX wieku stworzyła własną interpretację haftu kaszubskiego.

Szkoła wejherowska wyróżnia się rozbudowanymi kompozycjami kwiatowymi, dużym bogactwem ornamentów, intensywną kolorystyką, wyraźną obecnością czerwieni i żółci. Na bombce widoczne są stylizowane kwiaty, liście i motywy roślinne charakterystyczne dla tej odmiany haftu.

Dominują żywe barwy czerwone, zielone, niebieskie i żółte, tworzące bogatą kompozycję dekoracyjną. Szkoła wejherowska uznawana jest za najbardziej kolorową spośród odmian haftu kaszubskiego.

Znaczek "PRIORYTETOWY S" - szkoła żukowska

Drugi znaczek prezentuje wzór związany ze szkołą żukowską, jedną z najbardziej rozpoznawalnych odmian haftu kaszubskiego. Jej początki związane są z tradycją klasztorną oraz działalnością Maksymiliana Lewandowskiego, a także sióstr Jadwigi i Zofii Ptach.

W haftach szkoły żukowskiej wykorzystuje się siedem tradycyjnych barw Kaszub trzy odcienie niebieskiego, żółty, zielony, czerwony, czarny. Na bombce widoczna jest charakterystyczna kompozycja z centralnym motywem kwiatowym, otoczonym ornamentami roślinnymi. Dominują różne odcienie niebieskiego połączone z żółcią i zielenią.

Najbardziej charakterystycznym motywem tej szkoły pozostaje cieniowana róża, jednak często pojawiają się również tulipany, rozety, serca, koniczyny oraz motywy owoców granatu.

Znaczek "10 zł" - szkoła pucka

Trzeci znaczek przedstawia wzory szkoły puckiej, której rozwój związany jest z działalnością Bronisławy Wryczy-Plińskiej. Szkoła pucka wykształciła się pod koniec lat trzydziestych XX wieku i wyróżnia się obecnością motywów inspirowanych nadmorskim krajobrazem Pomorza.

Obok tradycyjnych ornamentów roślinnych pojawiają się tu: fale morskie, sieci rybackie, motywy marynistyczne, mikołajek nadmorski. Na przedstawionej bombce dostrzec można ornamentykę charakterystyczną dla regionów nadbałtyckich oraz kompozycję utrzymaną głównie w odcieniach niebieskiego.

Pozostałe kolory mają bardziej stonowany i przygaszony charakter, co odróżnia szkołę pucką od innych odmian haftu kaszubskiego.

- Emisja przypomina, że haft kaszubski nie jest wyłącznie elementem dziedzictwa historycznego. Jego motywy nadal inspirują artystów, projektantów i twórców rękodzieła, znajdując miejsce również we współczesnym wzornictwie - podkreśla Poczta Polska.