fot.nadesłane
Koniec sierpnia to w ogrodzie wyjątkowy moment. Z jednej strony wciąż trwa lato – dojrzewają pomidory, cukinie, śliwki i jabłka, kwitną byliny, a rabaty są pełne kolorów. Z drugiej strony ogród powoli zmienia rytm. Dni stają się krótsze, noce chłodniejsze, a rośliny zaczynają przygotowywać się do jesieni. To właśnie teraz można zrobić kilka rzeczy, które zaprocentują nie tylko we wrześniu, ale również w kolejnym sezonie.
Nie warto jednak rzucać się na ogród z sekatorem i nawozem. Koniec sierpnia to czas porządkowania, zbiorów, delikatnej korekty wzrostu i przygotowania ogrodu do kolejnego etapu.
Pod koniec sierpnia ogród potrafi produkować więcej warzyw i owoców, niż jesteśmy w stanie na bieżąco zjeść. To dobry moment na regularne zbiory:
Warto zaglądać na grządki nawet codziennie. Szczególnie cukinia potrafi w ciągu kilku dni zamienić się z niewielkiego warzywa w pokaźny „maczugę”, a ogórki pozostawione zbyt długo na krzaku zaczynają hamować powstawanie kolejnych owoców. Ciekawostka: sierpień jest w fenologii określany jako czas późnego lata. W przyrodzie to okres, w którym wiele roślin kończy kwitnienie i przechodzi z fazy intensywnego wzrostu do dojrzewania nasion i owoców.
To może być zaskakujące, ale pod koniec sierpnia pomidorom często bardziej potrzebna jest kontrola wzrostu niż dalsze pobudzanie ich do produkcji zielonej masy. Jeżeli rośliny nadal intensywnie wypuszczają nowe pędy, warto ograniczyć ich dalszy wzrost, szczególnie w przypadku wysokich odmian prowadzonych przy podporach. Usuwamy także liście, które są chore, mocno uszkodzone lub zasłaniają dojrzewające owoce. Nie należy jednak ogołacać całej rośliny – liście nadal są potrzebne do fotosyntezy.
Pod koniec sezonu ważniejsza od kolejnych dziesiątek kwiatów jest energia skierowana na dojrzewanie już zawiązanych owoców.
To jeden z najczęstszych błędów popełnianych pod koniec lata. Widok roślin, które nadal intensywnie rosną, może skłaniać do zastosowania nawozu. Tymczasem szczególnie ostrożnie należy podchodzić do nawożenia azotem. Zbyt intensywne pobudzanie roślin do wzrostu pod koniec sezonu może być niekorzystne, gdy powinny stopniowo przygotowywać się do spoczynku. Jesienią potrzeby nawozowe roślin zmieniają się, a nawożenie fosforem i potasem wykonuje się w odpowiednich terminach i zależnie od gatunku oraz stanu gleby. Zasada do zapamiętania: zanim sięgniesz po nawóz, odpowiedz sobie na pytanie, czego konkretnie potrzebuje dana roślina.
Więcej nawozu nie oznacza automatycznie większej ilości kwiatów czy owoców.
Jeżeli koniec sierpnia jest gorący i suchy, rośliny nadal potrzebują wody. Szczególnie młode drzewa, krzewy, rośliny posadzone w tym sezonie oraz warzywa. Najlepiej podlewać w sposób dostosowany do warunków pogodowych, zamiast automatycznie robić to codziennie. Woda powinna trafiać przede wszystkim w okolice korzeni, a nie na liście. Ma to szczególne znaczenie w przypadku pomidorów i innych roślin podatnych na choroby grzybowe.
Jeżeli gleba szybko wysycha, bardzo pomocna może być warstwa ściółki – ogranicza parowanie wody i chroni powierzchnię ziemi przed nadmiernym nagrzewaniem.
Koniec lata to świetny moment na ogrodowy przegląd zdrowotny. Zajrzyjmy pod liście i sprawdźmy, czy nie ma:
Warto obserwować szczególnie pomidory, ogórki, róże, drzewa owocowe i krzewy ozdobne. Nie każda plama oznacza jednak konieczność oprysku. Najpierw trzeba rozpoznać problem. W przypadku ochrony roślin zabiegi powinny być wykonywane zgodnie z zaleceniami dla konkretnej rośliny i sprawcy problemu. Oficjalne zalecenia dotyczące pielęgnacji ogrodów również wskazują na regularne przeglądanie drzew i krzewów pod kątem szkodników i chorób.
Jeżeli pod jabłonią czy śliwą pojawiają się gnijące owoce, nie zostawiajmy ich jako „naturalnego nawozu”. Owoce z wyraźnymi objawami chorób warto usuwać z ogrodu i nie przeznaczać ich na kompost, jeśli nie mamy pewności, że kompostowanie w danych warunkach zniszczy patogeny. To samo dotyczy porażonych części roślin. Ogród nie powinien być miejscem, w którym choroby dostają darmowy nocleg na zimę.
Koniec sierpnia może być odpowiednim terminem na wybrane cięcia formujące drzew owocowych, szczególnie po zbiorze owoców. Termin i zakres cięcia zależą jednak od gatunku, odmiany, wieku drzewa i sposobu prowadzenia korony. Materiały edukacyjne dotyczące sadownictwa wskazują, że w sierpniu u wielu drzew wykonuje się po zbiorze cięcie formujące, a we wrześniu można je kontynuować. Nie oznacza to jednak, że pod koniec sierpnia należy przeprowadzać generalną „fryzjerską rewolucję” w całym sadzie. Usuwamy przede wszystkim pędy niepotrzebne, konkurujące ze sobą lub nadmiernie zagęszczające koronę – zgodnie z wymaganiami konkretnego gatunku.
Jeśli lawenda już przekwitła, można pomyśleć o jej delikatnym uporządkowaniu. Usunięcie przekwitłych kwiatostanów poprawia wygląd rośliny, a lekkie formowanie pozwala zachować zwarty pokrój. Trzeba jednak uważać na zbyt głębokie cięcie starego, zdrewniałego materiału. Lawenda nie zawsze dobrze regeneruje się z mocno zdrewniałych fragmentów. Podobnie postępujemy z innymi roślinami, które zakończyły kwitnienie – nie wszystko trzeba ścinać od razu do ziemi.
To jedna z najważniejszych zmian w nowoczesnym podejściu do ogrodnictwa. Przekwitnięte kwiatostany, łodygi i nasiona mogą być zimowym źródłem pokarmu dla ptaków, a suche części roślin stanowią schronienie dla wielu organizmów. Dlatego zamiast jesiennego „generalnego remontu” ogrodu warto zostawić część roślin w naturalnym stanie. Oczywiście chore pędy i rośliny porażone patogenami usuwamy, ale zdrowe fragmenty mogą pozostać na rabatach znacznie dłużej. Ogród idealnie wysprzątany nie zawsze jest ogrodem najbardziej przyjaznym przyrodzie.
To jedna z przyjemniejszych wiadomości dla osób, którym wydaje się, że sezon ogrodniczy już się kończy. Niektóre warzywa o krótkim okresie wegetacji można wysiewać jeszcze pod koniec lata, korzystając z wolnych miejsc po zbiorach. W zależności od regionu, pogody i odmiany można rozważyć między innymi:
Nie wszystkie wysiewy będą jednak równie udane w każdym miejscu. Liczy się temperatura, długość dnia, wilgotność gleby i czas potrzebny konkretnej odmianie do zbioru. Dlatego warto patrzeć nie tylko na kalendarz, ale również na pogodę i mikroklimat własnego ogrodu.
Koniec sierpnia to również dobry moment na zastanowienie się, co chcemy posadzić jesienią. Warto zaplanować miejsce między innymi dla:
Jesienią można również sadzić drzewa i krzewy owocowe, a przygotowanie miejsca z wyprzedzeniem pozwala uniknąć chaotycznego działania w późniejszym terminie. Jesienne sadzenie drzew, krzewów i cebul kwiatowych jest standardowym elementem kalendarza prac ogrodniczych.
Jeżeli trawnik przetrwał lato w dobrej kondycji, pod koniec sierpnia warto ocenić jego stan.
Sprawdźmy:
Jeżeli warunki są odpowiednie, przełom sierpnia i września może być dobrym okresem na regenerację trawnika, w tym dosiewkę ubytków. Oficjalne zalecenia dotyczące pielęgnacji terenów zieleni przewidują właśnie na przełomie lata i jesieni m.in. dosiewanie trawy, odchwaszczanie i dalsze koszenie. Przy bardzo suchej glebie nie warto jednak wykonywać intensywnych zabiegów mechanicznych tylko dlatego, że „jest już koniec sierpnia”. Najpierw trzeba zapewnić odpowiednie warunki wilgotnościowe.
Koniec lata to dobry moment, żeby zajrzeć do kompostownika. Trawa, resztki roślinne, obierki i inne odpady organiczne mogą zamienić się w wartościową materię organiczną. Trzeba jednak zachować równowagę między materiałem bogatym w azot – np. świeżą trawą – a materiałem bardziej suchym i bogatym w węgiel, takim jak suche liście, rozdrobnione gałązki czy tektura. Kompost nie powinien być również traktowany jako miejsce na chore rośliny, nasiona chwastów czy odpady, które mogą stanowić problem.
Koniec sierpnia to dobry moment, aby przejść przez ogród bez sekatora i po prostu go obserwować.
Taka obserwacja jest często bardziej wartościowa niż kolejna porcja nawozu. Dobry ogrodnik nie tylko pielęgnuje ogród. Uczy się go.
Wbrew pozorom lista rzeczy, których lepiej teraz nie robić, jest równie ważna.
Sierpień często wydaje się ostatnim miesiącem prawdziwego lata. W rzeczywistości ogród już przygotowuje się do kolejnego etapu. Dojrzewają nasiona. Drewnieją młode pędy. Rośliny kończą część wzrostu. Niektóre zbierają siły na zimę, inne przygotowują się do kwitnienia w kolejnym sezonie. Dlatego pod koniec sierpnia najlepszym ogrodnikiem nie jest ten, kto zrobi najwięcej, ale ten, kto zrobi to, czego rośliny rzeczywiście potrzebują. Zebrać dojrzałe plony. Usunąć chore części. Podlać podczas suszy. Ograniczyć niepotrzebny wzrost. Przygotować miejsce na jesienne nasadzenia. I zostawić trochę przestrzeni naturze. Bo ogród nie kończy się wraz z ostatnim sierpniowym wieczorem. To właśnie teraz zaczyna pisać pierwsze rozdziały przyszłorocznego sezonu.