Z czym kojarzą się Kaszuby? Z lasami, jeziorami i urozmaiconym krajobrazem. W bezpośrednim sąsiedztwie lasów kartuskich znajdują się duże zbiorniki wodne, które są znane, takie jak Jeziora Raduńskie, Ostrzyckie, Dąbrowskie, Brodno Wielkie, Kłodno itd. Mniej znane są mniejsze jeziora i zbiorniki, które są wewnątrz lasów.
Każdy z nas może zobaczyć na własne oczy zmieniający się klimat. Wiosny, lata, jesienie i zimy, które znaliśmy z poprzednich lat, dziś już nie wyglądają tak samo. Okresy susz oraz gwałtowne ulewy staja się powszechne.
Część zasobów wodnych jest chroniona przez odpowiednią lokalizacje jak np. Jezioro Lubygość, Wielkie, Kocenko, Turzycowe Leśne Oczko, które stanowi część Rezerwatów Przyrody.
Inna część zasobów wodnych jest zawarta w terenach, które otaczają jeziora – bagnach i mokradłach. Często zapominamy, że woda również znajduje się w tych naturalnych „gąbkach”, które akumulują ogromne ilości tego cennego zasobu.
Nadleśnictwo Kartuzy w chwili obecnej jest w trakcie opracowywania Planu Urządzania Lasu na lata 2028-2037. Aby profesjonalnie podejść do tematu i poznać miejsca, gdzie moglibyśmy wykonać prace związane z gromadzeniem wody w lesie, jako dodatkowy dokument przygotowywany jest Plan Gospodarowania Zasobami Wodnymi. Dokument pozwoli na:
Dzięki temu dokumentowi będziemy w stanie lepiej zrozumieć sytuacje wody w lesie oraz określić zakres prac, które możemy wykonać, aby polepszyć bilans wodny.
Sytuacja przeciwpożarowa w Europie oraz Polsce często nam przypomina, że dbanie o odpowiednie zabezpieczenie przeciw pożarom jest elementem strategicznym. Zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpożarowego jest jednym z naszych priorytetów.
Nadleśnictwo utrzymuje 13 punktów czerpania wody, dba o drogi przeciwpożarowe o łącznej długości ponad 56 km. Staramy się ściśle współpracować zarówno z jednostkami Państwowej Straży Pożarnej w Kartuzach i Kościerzynie jak i wszystkimi Ochotniczymi Strażami Pożarnymi.
::addons{"type":"youtube","url":"https://youtu.be/adILH4Y22hc"}
Działamy razem w celu zapewnienia bezpieczeństwa, organizujemy i współuczestniczymy w ćwiczeniach pożarniczych.
Nadleśnictwo Kartuzy od 2019 roku w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej przeprowadza działania rolno-środowiskowo-klimatyczne, realizujemy zabiegi na gruntach torfowiskowych i łąkach wilgotnych. Obecnie przeprowadzamy zabiegi utrzymania i poprawy jakości terenów bagiennych na powierzchni prawie 50 ha.
W celu polepszenia warunków wodnych Nadleśnictwo uczestniczy w programach umożliwiających kompleksową adaptację lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja. Jest to 3 edycja tego programu, a w poprzednich latach Nadleśnictwo Kartuzy również brało udział.
W najbliższym roku będziemy realizować piętrzenie wody w istniejącym zbiorniku wodnym oraz tworzyć nowy zbiornik w miejscu, gdzie do tej pory woda występowała wyłącznie okresowo w celu zwiększenia gromadzenia wody w bezpośrednim sąsiedztwie Miasta Kartuzy.
Realizacja programu pozwoli na zgromadzenie w zbiornikach dodatkowych ~3165 m3 wody.
Las dla mokradeł - ochrona siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo to kolejny program, w którym uczestniczy Nadleśnictwo Kartuzy, a którego celem jest zwiększenie zasobów wodny na siedliskach uwilgotnionych, czyli takich których istnienie zależy w dużej mierze od poziomu uwodnienia tj. torfowiska wysokie, bory i lasy bagienne itd.
W ramach programu zrealizowane będzie 60 przetamowań z worków jutowych. Będą one zlokalizowane na obszarach cennych, jednak przez istniejące rowy melioracyjne siedliska te są szczególnie narażone.
Tu warto wspomnieć o samych rowach melioracyjnych. Według Polskiego ustawodawstwa każdy taki rów jest urządzeniem wodnym i każde planowane na nich działania wymagają minimum zgłoszenia a niekiedy pozwolenia wodnoprawnego. Jest to istotne ze względu na to, że człowiek gospodaruje wodą już od dawien dawna. Już sam zakon kartuzów na swoje potrzeby prowadził prace wodne. W przeszłości torfowiska i bagna często postrzegano jako coś zbędnego i nieproduktywnego, dla tego starano się je osuszyć by na ich terenie powstało pastwisko lub las z którego będzie można czerpać pożytek.
Dzisiaj nasza wiedza na temat siedlisk wodnych jest znacznie większa a tym samym zmieniła się koncepcja. Dzisiaj staramy się wodę zatrzymywać lub spowalniać by jak najdłużej zachować ją w lesie, jednak niekiedy coś co wygląda jak rów w istocie jest strumieniem, którego bieg został sprostowany, lub odwrotnie strumień o zawiłym przebiegu jest dziełem człowieka jako rów.
Dlatego w ramach programu możemy liczyć na wsparcie naukowców z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz z Centrum ochrony mokradeł – jesteśmy z nimi w stałym kontakcie, weryfikujemy nasze plany oraz szkolimy się w zakresie zatrzymywania wody i znaczenia siedliski hydrogenicznych.
Jest to istotne, gdyż w najbliższych latach chcemy się bardziej skupić na wykonaniu małych przetamowań wykonanych z worków jutowych wypełnionych gliną. Ważnym aspektem jest analiza hydrologiczna i odszukanie optymalnych miejsc do wykonania tych małych spiętrzeń.
Modyfikacja prowadzenia prac gospodarczych na terenach podmokłych
W celu polepszenia warunków wodnych, prowadzimy prace gospodarcze na mokradłach i terenach bagiennych w sposób zmodyfikowany. W wyjątkowych sytuacjach wycinane są tylko drzewa stanowiące zagrożenie, jeżeli niezbędna jest przebudowa drzewostanu wzdłuż mokradeł, proces jest wydłużany w czasie i bardzo delikatny.
Promowanie gatunków właściwych dla swojego miejsca
Brzoza omszona jest naturalnie przystosowana do życia na terenach podmokłych i torfowiskach, gdzie większość innych gatunków drzew nie poradziłaby sobie z powodu nadmiaru wody i braku tlenu w glebie.
Brzoza omszona posiada sprawny system korzeniowy, który znosi okresowe zalanie gleby wodą bez gnicia, co u większości drzew powoduje natychmiastowe uduszenie korzeni. Ponadto może rosnąć na glebach kwaśnych i ubogich w składniki odżywcze (jak torfowiska wysokie i przejściowe), gdzie bardziej rozpowszechniona brzoza brodawkowata ma trudności ze wzrostem. Cechą charakterystyczną jest „omszenie” - ochronny kutner (włoski), młode pędy i spód liści są pokryte drobnymi włoskami, co pomaga regulować gospodarkę wodną oraz chroni przed przymrozkami często występującymi na otwartych bagnach. W ekosystemie bagiennym pełni funkcję gatunku wskaźnikowego i pionierskiego, tworzy specyficzny mikroklimat brzeziny bagiennej.
Nadleśnictwo Kartuzy stara się by woda, która znajduje się w Kartuskich lasach, została w nich jak najdłużej. Zmiany klimatu, które doświadczamy, pokazują nam, że lasy nie są obojętne na problemy związane z wodą.
Szereg dużych i drobnych działań, może mieć pozytywny wpływ na przyrodę, bezpieczeństwo publiczne jak i mikroklimat leśny.
Realizacja programów – współfinansowanych ze środków zewnętrznych, w szczególności ze środków Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS)
