Jesień to czas, kiedy las zaczyna zmieniać kolor, ale jednocześnie wiele jego mieszkańców przygotowuje się do zimy. Dla ludzi oznacza to również sezon na część leśnych owoców i nasion.
Lasy Państwowe wymieniają wśród leśnych płodów, które można zbierać na własne potrzeby, m.in. owoce róży, głogu, jarzębu pospolitego, czarnego bzu, orzechy laskowe, a także borówki, jeżyny czy żurawinę. Zbiór powinien odbywać się bez niszczenia roślin i z poszanowaniem przepisów dotyczących ochrony gatunkowej i obszarowej.
Czerwone owoce dzikiej róży można znaleźć na skrajach lasów, przy polnych drogach i wśród zarośli. Są bardzo charakterystyczne i długo utrzymują się na krzewach.
Co można z nich zrobić?
Dzika róża jest szczególnie ciekawa również dlatego, że jej owoce mogą pozostawać na krzewach długo po zakończeniu sezonu wegetacyjnego. Stanowią wtedy także pożywienie dla ptaków.
Ciekawostka: przy przygotowywaniu przetworów z dzikiej róży trzeba pamiętać o usunięciu nasion i charakterystycznych włosków znajdujących się wewnątrz owocu.
Jesienią trudno jej nie zauważyć. Intensywnie czerwone owoce jarzębu pospolitego są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów jesiennego krajobrazu.
I tutaj ważna rzecz: surowa jarzębina nie jest dobrym pomysłem na przekąskę podczas spaceru. Owoce są gorzkie, a zawarty w nich kwas parasorbinowy może być szkodliwy w większych ilościach. Odpowiednie przetworzenie zmienia ich właściwości i smak.
Z jarzębiny można przygotować m.in.:
Warto jednak pamiętać, że jesienne owoce jarzębiny są również ważnym pokarmem dla dzikich zwierząt. Nie ma więc potrzeby ogałacania całego krzewu.
Głóg spotkamy przede wszystkim na obrzeżach lasów, w zaroślach i przy polanach. Jesienią jego gałązki pokrywają się czerwonymi owocami.
Można z nich przygotować galaretki, przeciery, dżemy czy napary. Lasy Państwowe podają nawet przykład jesiennej zupy z głogu – owoców gotowanych, przecieranych i łączonych m.in. z jabłkiem lub gruszką.
To jeden z tych leśnych składników, które mogą zaskoczyć osoby przyzwyczajone do wykorzystywania przede wszystkim grzybów.
Tarnina, czyli śliwa tarnina, tworzy często gęste, kolczaste zarośla. Jej granatowe owoce przypominają małe śliwki.
Są bardzo cierpkie, dlatego najlepiej wykorzystać je po odpowiednim przetworzeniu. Z tarniny można przygotować konfitury, soki czy inne przetwory.
W tradycyjnej kuchni szczególnie ceniono owoce po przemrożeniu. Współcześnie można też wykorzystać zamrażarkę – przemrożenie pomaga złagodzić ich cierpki smak.
Jeżeli podczas spaceru trafimy na leszczynę, warto rozejrzeć się pod krzewami. Jesienią można znaleźć tam orzechy laskowe.
Można je:
Trzeba jednak pamiętać, że orzechy są również cennym pokarmem dla mieszkańców lasu. Nie zabierajmy więc wszystkiego, co znajdziemy pod leszczyną.
Na obrzeżach lasów i w pobliżu dawnych siedlisk można czasami spotkać dzikie jabłonie. Ich owoce są zwykle znacznie mniejsze i bardziej kwaśne lub cierpkie niż odmiany uprawne.
Można je wykorzystać jako dodatek do:
Lasy Państwowe zwracają uwagę, że dzika jabłoń jest również cennym rodzimym gatunkiem związanym z różnorodnością biologiczną.
Dlatego jeśli trafimy na taką jabłoń w lesie, warto potraktować ją nie tylko jak potencjalne źródło owoców, ale także jako część cennego ekosystemu.
Czarny bez może być bardzo dobrym surowcem na domowe przetwory, ale wymaga ostrożności.
Surowe owoce nie powinny być spożywane. Do przygotowywania żywności wykorzystuje się je po odpowiedniej obróbce termicznej.
Można przygotować z nich między innymi:
To dobry przykład na to, że zasada „naturalne = bezpieczne” absolutnie nie działa w przypadku dzikich roślin.
Jesienny spacer można wykorzystać również do stworzenia własnych mieszanek roślinnych. Nie oznacza to jednak, że każdą roślinę znalezioną w lesie można bezpiecznie wrzucić do kubka.
Do przygotowywania domowych mieszanek należy wykorzystywać tylko gatunki prawidłowo rozpoznane i znane jako bezpieczne do spożycia.
Można natomiast stworzyć ciekawą mieszankę na bazie suszonych, odpowiednio przygotowanych owoców dzikiej róży czy innych jadalnych składników.
Jesienny las pełen jest kolorowych owoców. Nie każdy czerwony czy granatowy owoc jest jednak jadalny.
Szczególną ostrożność należy zachować przy roślinach, których nie potrafimy jednoznacznie rozpoznać. Nie warto zbierać czegoś tylko dlatego, że „wygląda jak jarzębina” albo „przypomina jagodę”.
Nie należy również pozyskiwać roślin objętych ochroną gatunkową.
I jeszcze jedna ważna zasada: dzieci powinny zbierać dzikie owoce wyłącznie pod kontrolą dorosłych.
Jeżeli wybierzemy się do kaszubskiego lasu we wrześniu, październiku czy listopadzie, warto patrzeć nie tylko pod nogi.
Jesień to dobry czas na obserwowanie:
Późną jesienią, gdy liście opadną, wiele elementów lasu staje się nawet łatwiejszych do zauważenia. Leśnicy zwracają uwagę, że można wtedy dostrzec m.in. głóg, dziką różę, kalinę, rokitnik, tarninę czy dzikie jabłonie.
Zbieranie owoców runa leśnego na własne potrzeby jest dozwolone w lasach, w których nie obowiązuje zakaz wstępu, z poszanowaniem przepisów o ochronie przyrody. Owoce powinny być zbierane ręcznie i bez niszczenia roślin.
Nie oznacza to jednak, że las jest darmową spiżarnią bez ograniczeń.
Zbierajmy tyle, ile rzeczywiście wykorzystamy. Zostawienie części owoców na krzewach ma znaczenie dla ptaków i innych zwierząt, które jesienią szukają pożywienia.
Kiedy następnym razem wybierzemy się na kaszubskie grzybobranie, warto więc zrobić sobie mały eksperyment: zanim zaczniemy szukać podgrzybków, spójrzmy także na krzewy i drzewa.
Być może wrócimy do domu nie tylko z koszykiem grzybów, ale również z garścią orzechów, dziką różą czy owocami głogu, z których można przygotować coś na jesienny wieczór.
A przede wszystkim – z trochę lepszą znajomością lasu, który jesienią ma do zaoferowania znacznie więcej, niż widać na pierwszy rzut oka.
0
0
0
0
0
0
