Jesienią wystarczy spojrzeć w niebo, żeby zauważyć, że coś się zmieniło. Bocianów już nie ma, jaskółki zniknęły, coraz rzadziej słychać charakterystyczne nawoływania ptaków, które jeszcze kilka tygodni temu towarzyszyły nam każdego dnia. Ale lasy, pola i nasze ogrody wcale nie pustoszeją. Część ptaków zostaje z nami przez całą zimę. Inne przylatują do Polski z jeszcze chłodniejszych regionów.
Jesienna migracja ptaków to jeden z najbardziej niezwykłych spektakli przyrody. Co ciekawe, nie wszystkie gatunki odlatują w tym samym czasie i nie wszystkie lecą w to samo miejsce. Jedne zaczynają swoją podróż już pod koniec lata. Inne czekają aż do późnej jesieni. A niektóre… w ogóle nie wyjeżdżają.
Jednym z najbardziej charakterystycznych ptaków, których jesienią zaczyna brakować, jest bocian biały. Bociany opuszczają Polskę pod koniec lata i kierują się na zimowiska przede wszystkim do Afryki. Ich podróż jest długa i wymagająca. Po drodze muszą pokonać tysiące kilometrów, wykorzystując prądy powietrzne i zatrzymując się w miejscach, gdzie mogą znaleźć pożywienie.
Podobnie znikają z naszego krajobrazu jaskółki. Te niewielkie, niezwykle zwinne ptaki kojarzymy z letnim niebem nad polami i zabudowaniami. Jesienią również ruszają na południe. Ich obecność łatwo zauważyć latem, ale ich nieobecność jesienią – paradoksalnie – również.
Nie tylko bociany i jaskółki
Jesienią odlatuje znacznie więcej gatunków. Na południe lub zachód Europy, a często znacznie dalej, wyruszają między innymi:
Niektóre z nich można jeszcze przez pewien czas obserwować podczas przelotu. I właśnie dlatego jesień może być bardzo ciekawym okresem dla osób, które lubią obserwować ptaki. Nie zawsze trzeba jechać daleko. Czasami wystarczy spacer nad jeziorem albo przez pola.
Najprostsza odpowiedź brzmi: brakuje im pożywienia. Nie chodzi więc o to, że ptakom robi się po prostu zimno.
Dla wielu gatunków największym problemem jest dostępność pokarmu. Owady, które latem są wszędzie, jesienią znikają lub stają się znacznie mniej dostępne. Zmieniają się również warunki na terenach podmokłych i wodach. Ptaki, które potrafią znaleźć pożywienie zimą, mogą zostać. Te, dla których zimowe warunki oznaczają brak pokarmu, ruszają w drogę.
Kiedy część ptaków odlatuje, na ich miejsce zostają gatunki, które dobrze radzą sobie z polską zimą. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych jest sikora bogatka. Możemy spotkać ją w ogrodach, parkach i lasach.
Zostają również między innymi:
To właśnie te ptaki będziemy znacznie częściej zauważać zimą przy karmnikach i w przydomowych ogrodach. Nie oznacza to jednak, że ich życie zimą jest łatwe. Krótki dzień, niskie temperatury, śnieg i ograniczony dostęp do pożywienia sprawiają, że każdy dzień jest dla nich walką o energię.
Jest jeszcze jedna ciekawostka. Jesienią nie tylko tracimy część ptaków. Niektóre zaczynają pojawiać się u nas częściej. Z północy Europy mogą przylatywać ptaki, dla których Polska jest miejscem łagodniejszego zimowania. Możemy więc spotkać między innymi jemiołuszki, które pojawiają się u nas głównie w chłodniejszej części roku. Ich charakterystyczne czuby i żółte elementy na skrzydłach sprawiają, że trudno pomylić je z większością naszych rodzimych ptaków. W dobrym miejscu można zobaczyć całe stada tych niezwykłych gości.
Jednym z najbardziej charakterystycznych jesiennych widoków są żurawie lecące w formacji przypominającej literę V. Ich nawoływanie można usłyszeć z dużej odległości.
Dlaczego lecą właśnie w takim układzie?
Taka formacja pomaga ptakom wykorzystywać prądy powietrza powstające podczas lotu poprzednika. Dzięki temu część pracy wykonują bardziej efektywnie. Co ciekawe, ptaki regularnie zmieniają się na prowadzeniu. Dlatego kiedy jesienią usłyszymy charakterystyczne „krakanie” czy nawoływanie dochodzące z wysokości, warto spojrzeć w górę. Może właśnie trwa jedna z najbardziej spektakularnych podróży w świecie przyrody.
To pytanie fascynuje ludzi od dawna. Ptaki wykorzystują kilka mechanizmów orientacji – między innymi położenie Słońca i gwiazd, charakterystyczne punkty krajobrazu, a niektóre gatunki potrafią korzystać również z ziemskiego pola magnetycznego. Młode ptaki wielu gatunków odbywają pierwszą migrację bez wcześniejszego pokonania całej trasy. Nie jest więc tak, że mały ptak „zna drogę” dokładnie tak, jak człowiek zna trasę do konkretnego miasta. Migracja jest wynikiem połączenia wrodzonych mechanizmów orientacji, doświadczenia i warunków środowiskowych.
Jesień to dobry moment, żeby zacząć obserwować ptaki, które zostają z nami na zimę. Nie trzeba od razu kupować profesjonalnego sprzętu. Wystarczy spokojne miejsce, odrobina cierpliwości i ewentualnie lornetka. W ogrodzie możemy zobaczyć między innymi sikory, wróble, mazurki, kosy, sójki czy dzięcioły. Warto jednak pamiętać, że dokarmianie ptaków nie powinno zaczynać się przypadkowo i kończyć po kilku dniach. Jeśli decydujemy się na karmnik, dobrze robić to odpowiedzialnie i dbać o jego czystość.
Jesień może sprawiać wrażenie, że przyroda powoli zasypia. Tymczasem nad naszymi głowami dzieje się coś zupełnie przeciwnego. Jedne ptaki właśnie rozpoczynają tysiące kilometrów podróży. Inne przygotowują się do zimy, zmieniają zachowanie i szukają bezpiecznych miejsc. Jeszcze inne dopiero pojawiają się w Polsce. Dlatego podczas kolejnego jesiennego spaceru warto na chwilę oderwać wzrok od kolorowych liści.
Może właśnie nad Kaszubami przelatuje stado żurawi.
A jeśli nie – posłuchajmy drzew.
Być może gdzieś niedaleko odzywa się dzięcioł, sójka albo sikora.
Bo choć jesienią wiele ptaków odlatuje, las, ogród i kaszubskie pola nadal mają swoich skrzydlatych mieszkańców.
0
0
0
0
0
0
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Dodaj komentarz
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu expresskaszubski.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz