ZUS oświadczył, że jest zobowiązany do uznawania odpisów aktów małżeństwa sporządzonych przez polskie urzędy stanu cywilnego, także tych dotyczących małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą. Decyzja ma związek z marcowym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wyrok NSA z 20 marca tego roku dotyczył małżeństwa dwóch Polaków zawartego legalnie w 2018 r. w Berlinie. Para postanowiła przenieść się do Polski. Chcąc być traktowanymi w kraju jako małżonkowie, mężczyźni złożyli wniosek o transkrypcję niemieckiego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Spotkali się z odmową, bo polskie prawo nie dopuszcza małżeństw tej samej płci.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił orzeczenie stołecznego sądu administracyjnego i wcześniejszą decyzję odmawiającą wpisania do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa jednopłciowego polskich obywateli, zawartego za granicą. Jednocześnie zobowiązał kierownika stołecznego urzędu stanu cywilnego do przeniesienia do polskiego rejestru takiego aktu małżeństwa jednopłciowego.

Do sprawy odniósł się Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jak podkreślił, ZUS jest zobowiązany do uznawania odpisów aktów małżeństwa sporządzonych przez polskie urzędy stanu cywilnego.

Zakład zaznaczył, że prawomocny wyrok NSA zobowiązał kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Berlinie w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych.

„Od momentu uzyskania dokumentów z USC, panowie J.C. i M.T. będą we wszystkich postępowaniach toczących się przed Zakładem traktowani na równi z innymi małżeństwami zawartymi w Polsce i potwierdzonymi przez właściwy urząd stanu cywilnego” – oświadczył ZUS.

W sprawie tej w 2023 r. NSA skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE. Dwa lata później – w listopadzie 2025 r. – Trybunał orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju Unii, nawet jeśli prawo tego państwa nie uznaje takich związków. Po odpowiedzi TSUE sprawa wróciła na wokandę NSA.

Wyrok NSA wywołał szerokie dyskusje. Pełnomocniczka rządu ds. równości Katarzyna Kotula stwierdziła, że orzeczenie – w powiązaniu z wcześniejszym stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – wyznacza kierunek działania państwa w zakresie uznawania małżeństw zawartych za granicą przez pary jednopłciowe powracające do Polski.

Zaznaczyła przy tym, że nie oznacza to zmiany przepisów konstytucyjnych ani wprowadzenia takich małżeństw do prawa krajowego.

Z kolei poseł PiS Marcin Warchoł poinformował w piątek, że wraz z grupą posłów PiS złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z konstytucją przepisów, na podstawie których NSA zobowiązał urząd stanu cywilnego do wpisania do polskiego rejestru małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą.

- Nie ma zgody na wprowadzanie tylnymi drzwiami związków homoseksualnych, wbrew polskiej konstytucji. Nie ma zgody na sądową uzurpację władzy przez NSA, który w myśl demokracji walczącej też zaczął stosować prawo tak, jak on je rozumie – podkreślił Warchoł.

Przedstawiciele urzędów miast wyjaśniają, że po wyroku NSA nie da się wprowadzić automatycznie transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa par jednopłciowych. Wskazują, że konieczne są zmiany w prawie i zmiany techniczne w rejestrze stanu cywilnego.

- Obecnie funkcjonujący System Rejestrów Państwowych nie jest wyposażony w funkcjonalności pozwalające na rejestrację małżeństw jednopłciowych, a niezbędne rozwiązania systemowe muszą zapaść na poziomie centralnym – przekazała PAP rzeczniczka stołecznego ratusza Monika Beuth.

Dodała, że „po wprowadzeniu zmian w prawie i technologii, Urząd Stanu Cywilnego m.st. Warszawy natychmiast przystąpi do realizacji rejestracji zagranicznych związków osób tej samej płci”.

Pełnomocniczka prezydenta Wrocławia ds. równego traktowania Alina Szeptycka również oznajmiła, że nie ma możliwości technicznych transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci. Zaznaczyła, że do tego potrzebne jest rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji. 

(kkr/ joz/)