Ustawa o lasach nie będzie zmieniana, by wyodrębnić tzw. lasy społeczne - wskazał zastępca dyrektora w MKiŚ Radomir Dyjak. Konsultacje ws. wyznaczenia lasów wokół części miast mają potrwać do maja 2027 r.; takie obszary mogłyby zostać uznane przez ministra za lasy ochronne.

W 2024 r. resort klimatu i środowiska rozpoczął pilotaż wyznaczania lasów społecznych wokół 11 aglomeracji: Bielska-Białej, Bydgoszczy wraz z Toruniem, Łodzi, Katowic, Kielc, Krakowa, Poznania, Szczecina, Trójmiasta, Warszawy i Wrocławia. Celem pilotażu jest opracowanie szczegółowych propozycji ws. ustanowienia lasów o wiodącej funkcji społecznej.

Pojęcie lasu społecznego nie zostało dokładnie zdefiniowane. Ministerstwo tłumaczyło, że mają być to obszary leśne, które pełnią istotną rolę w życiu mieszkańców obszarów zurbanizowanych, w szczególności miast i ich okolic np. w kwestiach rekreacyjnych czy zdrowotnych. Na takich obszarach ograniczona byłaby gospodarka leśna związana np. z pozyskaniem drewna. Resort chciał wyznaczyć takie tereny do końca 2024 roku.

Podczas piątkowego webinaru, na którym podsumowano pierwszy etap pilotażu, wskazano m.in., że odbywał się on w warunkach braku wspólnego, jednolitego katalogu pojęć dotyczących lasów społecznych, które nie zostały zdefiniowane.

Instytut Ochrony Środowiska podał w opracowaniu, że w rezultacie strony posługiwały się tymi samymi terminami i pojęciami, niejednokrotnie mając na myśli różne rzeczy i nadając pojęciom znaczenia stosownie do własnych założeń, wiedzy i oczekiwań wobec procesu.

„Było to poważną barierą do osiągnięcia porozumienia. Zabrakło wspólnej definicji przedmiotu procesu, czyli »lasów społecznych«. W dyskusji jako synonim lasu społecznego uczestnicy stosowali terminy pochodzące z odmiennych podejść, różniących się znaczeniem i powiązaniem z kryteriami wyznaczania lasów społecznych i modelami gospodarowania w nich” - dodał Instytut.

Eksperci Instytutu dodali, że uczestnicy pilotażu „różnie rozumieli społeczne funkcje lasów i nadawali poszczególnym funkcjom lasów odmienne hierarchie”. Wyjaśniono, że ten problem dotyczył głównie znaczenia przypisywanego funkcji produkcyjnej lasów, która z punktu widzenia przedstawicieli Lasów Państwowych pozostawała nadrzędną, zaś z punktu widzenia przedstawicieli strony społecznej powinna mieć – przynajmniej w lasach uznanych za społeczne – rolę podrzędną wobec funkcji społecznych, przyrodniczych i regulacyjnych.

Instytut przedstawił też rekomendacje co do drugiego etapu pilotażu, który ma rozpocząć się w połowie maja i potrać przynajmniej rok. Jedną z nich jest wskazanie jasnych zasad wyznaczania lasów społecznych, a także ich zdefiniowania.

Drugi etap pilotażu obejmować będzie 9, a nie 11 aglomeracji, a konsultacje rozpoczną się od Szczecina. W kolejnym etapie nie będzie Wrocławia oraz Kalisza, gdzie - jak wynikało z wypowiedzi Radomira Dyjaka, zastępcy dyrektora w Departamencie Leśnictwa i Łowiectwa w MKiŚ - osiągnięto największy progres w wyznaczaniu obszarów tzw. lasów społecznych.

Z udostępnionej podczas webinaru prezentacji wynikało, że czas potrzebny na konsultacje dla jednej aglomeracji wyniesie 16 tygodni. Do tego należy dodać „czas potrzebny na zabezpieczenie” obszaru pod las społeczny. Konsultacje mają być prowadzone w dwóch miejscach jednocześnie. Po Szczecinie będą to: Toruń wraz z Bydgoszczą oraz Bielsko-Biała, Warszawa i Katowice, Poznań i Trójmiasto oraz Łódź i Kraków.

Dyjak poinformował, że resort klimatu zrezygnował z nowelizacji ustawy o lasach, aby wprowadzić do niej pojęcie lasów społecznych.

- Za bardzo nie możemy zmienić obecnych przepisów w obecnej sytuacji politycznej - przyznał. - Do połowy ubiegłego roku tym głównym działaniem i linią, którą próbowaliśmy realizować, była zmiana ustawy o lasach i wprowadzenia tam kategorii lasu o dominującej funkcji społecznej. Uznaliśmy, że ten scenariusz jest mało realistyczny do wdrożenia (...) Dlatego poszliśmy ścieżką opierającą się na aktualnych aktach prawnych - dodał.

Zastępca dyrektora przywołał m.in. art. 15 ustawy o lasach, który mówi o lasach ochronnych. Zgodnie z tym artykułem za taki obszar mogą być uznane lasy, które np. chronią zasoby wód powierzchniowych i podziemnych, są położone w granicach administracyjnych miast i do 10 km od granic administracyjnych miast liczących ponad 50 tys. mieszkańców.

Zwrócił też uwagę na rozporządzenie z 1992 r., które reguluje szczególne zasady uznawania lasów za ochronne i prowadzenia w nich gospodarki leśnej. W paragrafie 4. tego rozporządzenia wskazuje się, że dla określonych powierzchni lasu uznanego za ochronny mogą być ustalone szczególne sposoby prowadzenia gospodarki leśnej, np. ograniczenie pozyskania drewna. Dyjak przypomniał, że minister właściwy ds. środowiska w drodze decyzji uznaje lasy ochronne na wniosek Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, który wcześniej został zaopiniowany przez radę gminy.

- Przyjęliśmy założenie, że (...) lasy o wiodącej funkcji społecznej zostaną zabezpieczone w formie decyzji o uznaniu lasu za ochronny, czyli w formie lasów ochronnych (...) - powiedział przedstawiciel resortu klimatu, wskazując jednocześnie, że decyzja w tej sprawie „w zasadzie ma rangę wyższą niż plan urządzenia lasu”. Plan urządzenia lasu (PUL) to podstawowy dokument planistyczny sporządzany przez leśników na 10 lat dla każdego nadleśnictwa.

- Ta ścieżka, która dotyczy zabezpieczenia lasów o wiodącej funkcji społecznej, będzie polegała na tym, że po zakończeniu przez państwa prac (...) będzie opracowywany wniosek o uznanie lasów za ochronne - tych, których przewidziana będzie modyfikacja gospodarki leśnej, rozumiana bardzo szeroko. (...) po zaopiniowaniu przez rady gmin, po zatwierdzeniu przez ministra właściwego ds. środowiska, w zasadzie te decyzje same w sobie będą stanowiły podstawę do tego, żeby te zmiany można było realizować na poziomie nadleśnictw - powiedział Dyjak.

- Zakładamy, że część tych zmian będzie daleko idąca i w takim przypadku przewidujemy możliwość aneksowania PUL-i. Tym pierwszym krokiem będzie wniosek o lasy ochronne, analiza, na ile istotne są te zmiany z punku widzenia zapisów obecnie obowiązującego PUL; jeżeli te zmiany będą na tyle duże, że będą wymagały podjęcia dodatkowych działań, to wtedy będzie inicjowany proces aneksowania PUL - dodał.

Kolejnym elementem „układanki” związanej z zabezpieczeniem lasów społecznych - jak mówił - jest zmiana zarządzenia nr 58 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych (z 5 lipca 2022 roku), dotyczącego wytycznych do zagospodarowania lasów o zwiększonej funkcji społecznej. Przedstawiciel MKiŚ poinformował, że kilka tygodni temu podjęto decyzję o rewizji tego zarządzenia, a zakończenie prac planowane jest na koniec czerwca br.

(mick/ pad/)