To weto prezydenta odczują rodzice. Chodzi o opłaty za eDziennik

Prezydent przekazał w piątek, że zawetował nowelę o pilotażu państwowego eDziennika. Idea słuszna, niezrozumiałe podejście MEN - uzasadnił Karol Nawrocki. Według ministra cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego to „weto przeciwko bezpieczeństwu danych dzieci”. Wygrał lobbing; przegrała szkoła - ocenił szef MC.

Rozwiązania zawarte w nowelizacji ustaw: Prawo oświatowe oraz o systemie informacji oświatowej dawały możliwość przeprowadzenia w roku szkolnym 2026/2027 pilotażu eDziennika w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. eDziennik, zintegrowany z Systemem Informacji Oświatowej (SIO), miał być alternatywą dla istniejących na rynku komercyjnych dzienników elektronicznych.

Pilotaż miał pokazać funkcjonowanie eDzienika w codziennej pracy szkół oraz zebrać doświadczenia nauczycieli, dyrektorów, rodziców przed jego szerszym udostępnieniem zainteresowanym szkołom. Docelowo rozwiązanie miało być dobrowolne - szkoły same miały decydować, czy chcą z niego korzystać.

Uzasadniając weto, Nawrocki przekazał, że „sama idea wprowadzania cyfrowych rozwiązań w postaci eDziennika jest słuszna i powinna być realizowana”, jednak niezrozumiały jest sposób podejścia resortu edukacji do realizacji wdrożenia tych rozwiązań.

Decyzję prezydenta skomentował na X m.in. minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.

„To jest weto przeciwko cyfryzacji polskiej szkoły i bezpieczeństwu danych naszych dzieci” - ocenił.

Dodał, że „dziś dane uczniów, nauczycieli i rodziców są w rękach prywatnych, zagranicznych dostawców” i „to oni kontrolują systemy, pobierają opłaty i budują biznes na danych polskiej szkoły”. Zaznaczył, że „państwo chciało wziąć za te dane odpowiedzialność”.

„Prezydent woli oddać dane dzieci zagranicznym firmom. I jeszcze mówi, że prywatne firmy lepiej ochronią dane dzieci niż państwo, pewnie tak, jak prywatna firma ochroniła dane medyczne Polaków, a teraz to służby państwa muszą po tym sprzątać” - wskazał Gawkowski. Według niego „to jest prezent dla zagranicznego biznesu”.

„Wygrał lobbing. Przegrała polska szkoła. Wstyd Prezydencie Nawrocki. I głupota!” - dodał.

Krytyczne głosy popłynęły też z MEN. „Lobbystyczne weto do ustawy o bezpłatnym, państwowym e-dzienniku” - oceniła ministra edukacji Barbara Nowacka.

W ocenie wiceszefowej resortu Katarzyny Lubnauer weto oznacza, że „rodzice nadal mogą płacić za pełne funkcje komercyjnych aplikacji; dane o uczniach, ich ocenach i frekwencji pozostaną na serwerach prywatnych firm; nie ruszy bezpłatna, państwowa i bezpieczniejsza alternatywa”.

„To weto ma bardzo konkretną cenę. Zapłacą ją rodzice i dzieciaki” - uważa Lubnauer.

Także szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Jan Grabiec negatywnie odniósł się do decyzji. „Weta prezydenta Nawrockiego coraz głupsze i coraz bardziej szkodliwe. Co politykom z Kancelarii Prezydenta zawinili rodzice uczniów, którym rząd chciał zapewnić bezpłatny dostęp do e-dzienników. Czyżby efekt lobbingu firm, które dziś zarabiają na tym miliony?” - napisał.

W ocenie prezydenta istnieją trzy problemy wynikające z ustawy. Po pierwsze – wskazał - bezpieczeństwo dzieci. Argumentował, że ustawa przewiduje stworzenie centralnego systemu, zawierającego wrażliwe dane uczniów: numery PESEL, zdjęcia, oceny, frekwencja, a także informacje o specjalnych potrzebach edukacyjnych.

– Jeżeli tworzymy tak ogromną bazę danych, jej bezpieczeństwo musi być absolutnym priorytetem. Tymczasem ustawa nie daje wystarczających gwarancji dotyczących zabezpieczenia tych informacji i dostępu do nich – ocenił Nawrocki. - Krytycznym uchybieniem jest fakt, że ustawa nie określa szczegółowych standardów dotyczących szyfrowania danych, obowiązkowych audytów bezpieczeństwa czy procedur reagowania na awarie i zagrożenia - dodał.

Prezydent wskazał też na koszty. Ocenił, że „budowa systemu ma kosztować ponad dwieście milionów złotych - to ogromne koszty z publicznych pieniędzy”. – Państwo musi potrafić jasno wykazać, że taki wydatek jest konieczny i racjonalny – zaznaczył.

Jego zdaniem propozycja wprowadza też „chaos organizacyjny”. Argumentował, że „pilotaż ma ruszyć bardzo szybko, a cały system ma obowiązywać od września 2027 r.”

- Nauczyciele zwracają uwagę na to, że szkoły potrzebują czasu, szkoleń i odpowiedniego przygotowania - dodał.

- Nie mówię „nie” państwowemu eDziennikowi. Mówię: przygotujcie się dobrze, przygotujcie się lepiej - powiedział.

– Warunki są proste: konsultacje z nauczycielami i ekspertami, realne zabezpieczenie danych dzieci oraz rozsądne i przejrzyste koszty – wskazał.

Był to rządowy projekt nowelizacji. Miał na celu umożliwienie MEN przygotowania i udostępnienia systemu teleinformatycznego wspierającego prowadzenie przez szkoły dokumentacji przebiegu nauczania oraz działalności wychowawczej i opiekuńczej, zawierającego m.in. usługę dziennika lekcyjnego w postaci elektronicznej - jako centralnego bezpłatnego dla rodziców i szkół eDziennika.

Wśród największych jego funkcjonalności resort wskazał umożliwienie prowadzenia dzienników lekcyjnych oraz dokumentacji przebiegu nauczania, działalności opiekuńczej i wychowawczej. Rodzice i uczniowie będą mogli korzystać z systemu za pośrednictwem aplikacji mObywatel i mObywatel Junior.

Integracja z SIO miała umożliwić szkołom wykorzystanie danych znajdujące się już w rejestrach państwowych, co miało ograniczyć konieczność ich ponownego wprowadzania.

System miał być udostępniony szkołom nieodpłatnie i nie zawierać reklam. Miał też - jak podkreślały resorty edukacji i cyfryzacji - zapewnić „wysoki poziom bezpieczeństwa przetwarzania i przechowywania danych”.

Ministerstwo wyliczyło, że stworzenie, a potem funkcjonowanie dziennika elektronicznego, będzie kosztowało państwo w ciągu dziesięciu lat około 216,5 mln zł.

Zgodnie z projektem rozporządzenia MEN, które w połowie sierpnia trafiło do opiniowania, pilotaż państwowego eDziennika miał się rozpocząć od 22 września. Regulacja określiła też m.in. szczegółowy cel pilotażu, termin oraz warunki organizacyjne i techniczne. 

(pak/ kcz/ mhr/ ktl/)