Od września zmiany w szkolnych jadłospisach. Czy to dobre rozwiązanie?

Planowane od 1 września zmiany w szkolnych jadłospisach idą w dobrym kierunku i odpowiadają potrzebom żywieniowym dzieci – oceniła w rozmowie z PAP dietetyczka kliniczna Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach Irena Mankiewicz-Żurawska. Jak zaznaczyła, same zmiany nie wystarczą bez edukacji żywieniowej.

Od 1 września zaczną obowiązywać zmiany w zasadach żywienia przedszkolaków i uczniów. W ich jadłospisach obok mięsa będą musiały regularnie pojawiać się m.in. ryby i strączki, a ograniczane będą cukier i sól. Zmiany mają pomóc w przeciwdziałaniu otyłości wśród dzieci.

– Jest to taka kropelka, która będzie drążyć skałę – oceniła Mankiewicz-Żurawska, odnosząc się do wpływu szkolnych posiłków na nawyki żywieniowe dzieci.

Jej zdaniem szczególnie ważne jest zwiększenie ilości warzyw. Dzieci, które nie jedzą ich w domu, mogą łatwiej zdecydować się na spróbowanie ich w grupie rówieśniczej. Znaczenie może mieć także powtarzalność jadłospisów.

– Raz podany burak nie zostanie przez dziecko spróbowany, ale jeżeli ten burak się pojawi drugi raz, trzeci raz, to może za czwartym, oczywiście w towarzystwie, jak jedno dziecko je, to i drugie po prostu się zachęci, spróbuje tego buraka – powiedziała.

Dietetyczka pozytywnie oceniła także zwiększenie udziału dań na bazie roślin strączkowych, takich jak fasola czy ciecierzyca. Mogą one być alternatywą dla dzieci i młodzieży, które nie jedzą mięsa. Pozostałym mogą natomiast dać okazję do spróbowania potraw, których nie jedzą w domu.

Jak zaznaczyła, szkolny obiad odpowiada za około 30 proc. dziennego zapotrzebowania dziecka na energię. Pozostałe 70 proc. przypada na posiłki spożywane poza szkołą. Dlatego zmiany w stołówkach nie zastąpią prawidłowego żywienia w domu, ale mogą być jednym z elementów kształtowania nawyków.

Mankiewicz-Żurawska zwróciła uwagę, że jakość szkolnych jadłospisów jest zróżnicowana. W części placówek ograniczono lub wycofano dodatek cukru do napojów, podczas gdy w innych nadal pojawiają się przesłodzone napoje i słodkie przekąski.

W jadłospisach są też warzywa, owoce i domowe ciasta przygotowywane przez niektóre placówki. Problemem pozostaje natomiast sposób przygotowywania części potraw. Zdaniem dietetyczki jest w nich dużo dań smażonych, a za mało gotowanych, duszonych i pieczonych.

Na ocenę sposobu żywienia wpływa również oferta sklepików i automatów szkolnych. Zdaniem dietetyczki warto zwracać uwagę nie tylko na to, jakie produkty są w nich dostępne, ale również na ich skład. W przypadku gotowych kanapek istotne są m.in. dodatki i sosy oraz stopień przetworzenia produktów.

– Słodki napój plus przekąska, słona czy też słodka przewyższa niejednokrotnie wartość energetyczną posiłku zwyczajowego, jakim jest na przykład kanapka – powiedziała.

W ocenie dietetyczki potrzebna jest również edukacja. Dzieci powinny dowiadywać się, jak komponować zdrowy posiłek i dlaczego warto jeść warzywa czy produkty roślinne. Wiedza przekazywana podczas zajęć może być następnie powiązana z tym, co pojawia się na szkolnych stołach.

- Jednym z głównych problemów żywieniowych dzieci i młodzieży w Polsce jest niska jakość posiłków. Ich kaloryczność jest często wystarczająca, a nawet zbyt wysoka, ale nie zawsze odpowiada wartości odżywczej, której potrzebuje organizm - podkreśliła Mankiewicz-Żurawska.

Kolejne problemy to nieregularne spożywanie posiłków, pomijanie śniadań i podjadanie. Dietetyczka wskazała również na występowanie zaburzeń odżywiania, w tym anoreksji i bulimii, oraz nadwagi i otyłości.

Zdaniem Mankiewicz-Żurawskiej nie można obecnie powiedzieć, że wszystkie szkolne jadłospisy są nieprawidłowe. Ich jakość jest jednak różna – część z nich oceniłaby na „czwórkę plus”, a część na „trzy plus”. 

(jms/ kcz/)