Wzrosła liczba uczniów-cudzoziemców w polskich szkołach

W polskich szkołach uczy się obecnie blisko 246 tys. uczniów-cudzoziemców - prawie 9 tys. więcej niż rok temu. 86 proc. uczniów-cudzoziemców czyli około 210 tys. stanowią Ukraińcy - wynika z raportu Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Zaprezentowany w piątek raport „Uczniowie-cudzoziemcy w polskich szkołach w roku szkolnym 2025/2026” przygotowało Centrum Edukacji Obywatelskiej (CEO) wraz z Fundacją International Rescue Committee Polska (IRC). To ósma edycja raportu, który oparto na danych Systemu Informacji Oświatowej (SIO) z kwietnia 2026 r. - uzupełnionych danymi z rejestru PESEL UKR i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Z raportu wynika m.in., że we wszystkich placówkach edukacyjnych w Polsce uczy się 332 tys. cudzoziemców, a 74 proc. z nich to dzieci i młodzież w wieku szkolnym. W szkołach podstawowych i ponadpodstawowych uczy się obecnie blisko 246 tys. uczniów-cudzoziemców - prawie 9 tys. więcej niż w roku szkolnym 2024/2025. Uczniowie-cudzoziemcy stanowią około 5 proc. wszystkich uczniów.

Jak czytamy, w podstawówkach liczba tych uczniów pozostaje na podobnym poziomie jak rok wcześniej. „Wyraźny wzrost” odnotowano z kolei w szkołach ponadpodstawowych, gdzie uczy się 77,4 tys. uczniów-cudzoziemców – o około 9 tys. więcej niż w kwietniu 2025 r.

Ukraińcy nadal stanowią „zdecydowaną większość” uczniów-cudzoziemców – jest ich około 210 tys., czyli 86 proc. wszystkich uczniów z innych krajów. 155,3 tys. (63,2 proc.) to uczniowie-uchodźcy z Ukrainy, czyli ci, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r. po pełnoskalowym ataku Rosji na Ukrainę i mają status PESEL UKR. 55 tys. (22,4 proc.) to uczniowie-migranci z Ukrainy, czyli ci, którzy przybyły do Polski przed atakiem na Ukrainę. Badacze wskazali, że w tej grupie mogą być też osoby, które przyjechały do Polski po 24 lutego 2022 r., ale w dokumentacji używają innych form legalizacji pobytu niż PESEL UKR, np. karta stałego pobytu.

Czworo na 100 uczniów uczęszczających do polskich szkół jest z Ukrainy. Uczniowie-uchodźcy z Ukrainy stanowią 3,1 proc. wszystkich uczniów w polskich szkołach, a razem z uczniami-migrantami z Ukrainy stanowią 4,3 proc. wszystkich uczniów.

35,5 tys. (14,4 proc.) to uczniowie z innych krajów - w sumie w polskich szkołach uczą się dzieci i młodzież z 40 krajów europejskich. Uczniowie z Ukrainy (210 tys.), Białorusi (18,8 tys.) i Rosji (2,6 tys.) stanowią 94 proc. wszystkich uczniów-cudzoziemców. Do polskich szkół uczęszczają też uczniowie ze 108 krajów spoza Europy. Najwięcej z Wietnamu - 1571, Indii - 1146 i Gruzji - 866.

Autorzy raportu podkreślili, że „różnorodność jest codziennością zdecydowanej większości polskich uczniów”. Badacze wykazali, że uczniowie-cudzoziemcy są obecni już w 68 proc. polskich szkół, czyli w około 14,3 tys. placówek. To o 262 szkoły więcej niż w 2025 r.

Ponad 4,1 mln polskich uczniów – 87 proc. wszystkich – chodzi do szkół, w których uczą się także dzieci i młodzież z innych krajów. Odsetek szkół z uczniami z Ukrainy wynosi 66 proc., a spoza Ukrainy - 28 proc.

Z raportu wynika, że uczniowie z Ukrainy są obecni w co trzeciej polskiej klasie – to ponad 92 tys. oddziałów, więc dla sporej części uczniów doświadczenie kontaktu z osobami pochodzącymi z innego kraju jest elementem szkolnej codzienności. Jednocześnie - zaznaczono - ta różnorodność jest „mocno rozproszona”, ponieważ w 63 proc. szkół, do których uczęszczają cudzoziemcy, jest ich nie więcej niż dziesięcioro. Z kolei w połowie klas, w których są uczniowie z Ukrainy, jest to tylko jedna osoba.

Autorzy publikacji zaznaczyli, że to „ważny kontekst także dla nauczycieli”. „Bardzo duża część kadry potrzebuje kompetencji do pracy w środowisku zróżnicowanym kulturowo, nawet jeśli kontakt z uczniami-cudzoziemcami jest dla niej stosunkowo mały. A niewielka liczba takich uczniów w konkretnej szkole może zmniejszać motywację do rozwijania tych kompetencji” - wyjaśnili.

Jak czytamy, w porównaniu z kwietniem 2025 r., liczba uczniów-cudzoziemców w szkołach ponadpodstawowych liczba rośnie. Ponadto, uczniowie-cudzoziemcy stanowią 5,2 proc. wszystkich uczniów w szkołach podstawowych i 4,6 proc. wszystkich uczniów w szkołach ponadpodstawowych.

Dla 14 tys. uczniów-cudzoziemców w klasach I lub wyższych rok szkolny 2025/26 był pierwszym momentem kontaktu z polskim systemem edukacji - to niemal 6 proc. wszystkich uczniów-cudzoziemców.

„Uczniowie-cudzoziemcy, którzy dołączają do polskiego systemu edukacji, rozpoczynają naukę głównie w klasach pierwszych szkół podstawowych i ponadpodstawowych. W szkołach podstawowych nowi uczniowie dołączają także do klas starszych” - wykazało badanie.

Ponadto, w szkołach podstawowych większość uczniów-cudzoziemców otrzymuje promocję i kontynuuje edukację w kolejnych klasach. Jednak odsetek uczniów-cudzoziemców, którzy w roku szkolnym 2024/25 nie otrzymali promocji do kolejnej klasy wynosił 4,7 proc. i był ponad czterokrotnie wyższy niż w przypadku uczniów z Polski (1,1 proc.). Wśród uczniów-uchodźców z Ukrainy odsetek ten był najwyższy i wynosił 5,3 proc.

Autorzy raportu ocenili, że jak pokazują dane, wraz z przechodzeniem do kolejnych klas szkół ponadpodstawowych liczba uczniów-cudzoziemców stopniowo maleje.

„Nie wiemy dokładnie, co dzieje się z każdą z tych osób. Część może wyjeżdżać z Polski, część wracać do ukraińskiej edukacji, a pełnoletni uczniowie mogą rezygnować z nauki i podejmować pracę. Dane pokazują jednak sygnały, których nie możemy ignorować” - dodali.

Badacze ocenili, że „szczególnie trudny okazuje się pierwszy rok nauki w szkole ponadpodstawowej”, a dodatkowo w samym pierwszym semestrze roku szkolnego 2025/2026 naukę w polskiej szkole przerwało 17,4 tys. uczniów-cudzoziemców – prawie 7 proc. całej tej grupy. Odsetek - wskazali - jest wyższy w szkołach ponadpodstawowych.

„Nie oznacza to automatycznie, że wszystkie te osoby pozostają poza edukacją. Pokazuje jednak, że potrzebujemy znacznie lepiej rozumieć ich dalsze losy. Ukończenie szkoły i zdobycie wykształcenia ma znaczenie zarówno dla przyszłości samych młodych ludzi, jak i dla ich funkcjonowania w Polsce lub – w przypadku osób z Ukrainy – ewentualnego powrotu i odbudowy swojego kraju po wojnie” - czytamy. 

(pak/ mark/)