O budowaniu relacji i przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej. "Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni"

W poniedziałek ruszył zorganizowany po raz drugi Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej i towarzyszący mu Tydzień Budowania Relacji w przedszkolach. Mają one zwrócić uwagę na skalę przemocy wobec dzieci i młodzieży, w tym na narastającą falę hejtu w internecie.

W ramach Tygodnia Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej — od 28 września do 2 października 2026 r. - w szkołach i placówkach prowadzone są projekty profilaktyczne, rozmowy z dziećmi, warsztaty, zajęcia tematyczne.

Wiceministra edukacji Paulina Piechna-Wieckiewicz i mazowiecka kurator oświaty Wioletta Krzyżanowska wzięły udział w inauguracji tygodnia w XIII Liceum Ogólnokształcące im. płk. Leopolda Lisa-Kuli w Warszawie.

- Przemoc ma niejedno imię, że może być przemocą fizyczną, może być przemocą psychiczną — przypomniała wiceministra. Zaznaczyła, że trzeba być czujnym, bo „uśmiechnięty młody człowiek może nie pokazywać tych emocji, które towarzyszą mu każdego dnia" oraz trzeba też wiedzieć, jak reagować.

- Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za to, by reagować, zarówno dorośli, jak i młode osoby. Musimy mówić o instytucji świadka, musimy mówić nie tylko o tych, którzy doświadczają przemocy, ale też o tych, którzy przemoc stosują, pracować z nimi — wskazała Piechna-Więckiewicz.

Poinformowała, że MEN przygotowało niezbędnik dla pracowników szkół i placówek oświatowych pt. „Przemoc rówieśnicza. Zapobieganie, rozpoznawanie i reagowanie". Zawiera on informacje: co to jest przemoc rówieśnicza, jakie są jej skutki oraz wskazówki jak budować szkołę wolną od przemocy, jak współpracować z rodzicami wszystkich dzieci uwikłanych w przemoc, wskazuje procedury postępowania w szkole i placówce, informuje gdzie szukać pomocy.

Jak podała Piechna-Więckiewicz, niezbędnik będzie opublikowany na stronie internetowej MEN, tak by — jak zaznaczyła — każdy mógł go przeczytać. Dodała, że zostanie też rozesłany do wszystkich szkół i placówek za pośrednictwem Systemu Informacji Oświatowej.

Wiceministra zapowiedziała też przygotowanie analogicznego niezbędnika dla uczniów. Zaznaczyła, że przygotowany zostanie on we współpracy z młodymi ludźmi.

- Przemoc rówieśnicza nie jest problemem wymyślonym — podkreśliła Krzyżanowska.

Poinformowała, że z badań wynika, że najczęściej wskazywane przez uczniów formy przemocy to: wyśmiewanie, krytykowanie wyglądu, otrzymywanie nieprzyjemnych wiadomości w internecie, celowe uderzenia, wykluczanie z grupy, zmuszanie do zrobienia czegoś niechcianego, doświadczanie kradzieży, groźby w internecie, rozsyłanie złośliwych treści.

- Aby przeciwdziałać przemocy psychicznej, najważniejsze jest zaprzestanie bagatelizowania problemu i spłycania go do rangi kłótni czy konfliktu pomiędzy uczniami — powiedziała przewodnicząca samorządu szkolnego w XIII LO im. płk. Leopolda Lisa-Kuli Małgorzata Maciążek.

Zauważyła, że wielu jej rówieśników boi się otwarcie mówić o swoich problemach, o tym, czego doświadcza, bo nie zawsze czuje to zaufanie. - Kluczowe jest budowanie zaufania, żeby czuć się komfortowo i móc otwarcie mówić o problemach psychicznych, o przemocy, której doświadczamy — zaznaczyła.

Zaapelowała do wszystkich dorosłych, do nauczycieli pedagogów o budowanie takiej atmosfery wsparcia, by młodzi ludzie czuli, zaufanie i mogli z nimi komfortowo porozmawiać, zapytać o pomoc i poprosić o nią.

Z opublikowanego w tym roku badania Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę na temat przemocy rówieśniczej wynika, że wśród polskich nastolatków jest to zjawisko powszechne. 87 proc. badanych podało, że w ciągu ostatniego roku doświadczyło przemocy, 75 proc. podało, że doświadczyło cyberprzemocy. Najczęściej wskazywaną formą przemocy było wyśmiewanie i krytykowanie wyglądu (58 proc.), a następnie otrzymywanie nieprzyjemnych wiadomości w internecie (56 proc.). Ponad połowa uczniów doświadczyła także wykluczenia z grupy lub aktywności online (53 proc.).

35 proc. badanych uczniów zgłosiło sytuację przemocy rówieśniczej dotyczącą ich samych lub innych osób. Jednocześnie 15 proc. respondentów przyznało, że mimo wiedzy o przemocy nikomu nie zgłosiło tego faktu. Najczęściej wskazywaną przyczynę braku zgłoszenia przemocy stanowiło przekonanie, że sytuacja nie była poważna (44 proc.). Co czwarty badany (25 proc.) zadeklarował, że „nie przyszło mu to do głowy", a co piąty uczeń (20 proc.) nie zrobił tego z powodu strachu. Co dziesiąty uczeń (11 proc.) podał, że nie wiedział, komu powinien zgłosić taką sytuację.

(dsr/ kcz/)