Wzrost cen codziennych zakupów ponownie przyspieszył

We wrześniu codzienne zakupy zdrożały średnio o 1,9 proc. rdr. To był większy skok niż zanotowany w sierpniu – o 1,7 proc. rdr. Tym samym po trzech miesiącach wyhamowywania dynamika wzrostu cen ponownie przyspieszyła.

Żywność i napoje bezalkoholowe podrożały o 1,1% rdr. I to był również większy wynik od poprzedniego – na poziomie 0,9% rdr. Eksperci różnią się w ocenie tego, czy to początek odwrócenia trendu, ale wskazują na rosnącą presję kosztową związaną z cenami energii i paliw. Według jednej z prognoz, za rok żywność może drożeć w tempie 4 proc. rdr. lub wyższym.

W zeszłym miesiącu ceny regularne i promocyjne 17 analizowanych kategorii wzrosły o 1,9 proc. w porównaniu z analogicznym okresem 2025 r. Tak wynika z
cyklicznego raportu pt. „Indeks Cen w Sklepach Detalicznych”. Dla porównania, w sierpniu wzrost rdr. wyniósł 1,7 proc., w lipcu – 1,9 proc., a w czerwcu – 2,7 proc.. W analizie uwzględniono ponad 100 najczęściej wybieranych przez konsumentów produktów codziennego użytku. Do obliczeń wykorzystano prawie 102 tys. cen regularnych i
promocyjnych z przeszło 47 tys. sklepów detalicznych należących do 64 sieci handlowych.

– Przywołany wynik należy traktować przede wszystkim jako lekkie, punktowe odbicie. Od czerwca do sierpnia mieliśmy wyraźne wyhamowanie, tj. 2,7 proc., 1,9 proc. i 1,7 proc.. We wrześniu nastąpiło odbicie do 1,9 proc., ale nie nazwałbym tego jeszcze zmianą trendu. Bardziej trafne określenie to zatrzymanie procesu dezinflacji cen detalicznych – komentuje dr Rafał Parvi z Uniwersytetu WSB Merito.

Jak stwierdza Grzegorz Ogonek z Departamentu Analiz Ekonomicznych w Erste Bank Polska, należy mówić o odwróceniu trendu. Tak podpowiada analiza tempa i skali rozchodzenia się szoku naftowego po całej inflacji, tj. przenoszenia się gwałtownego wzrostu cen ropy i gazu na światowych rynkach wskutek konfliktu na Bliskim Wschodzie.

Choć sam szok wystąpił wiosną, to przełożenie tego na wiele kategorii towarów może mieć miejsce z dużym opóźnieniem. Wniosek z analizy był taki, że kulminacja wpływu wiosennego szoku naftowego na polską inflację wypadnie na przełomie 2026/2027.

– Nie nazwałbym tego jeszcze odwróceniem trendu, bo wzrost o 0,2 p.p. mieści się w granicach normalnych wahań z miesiąca na miesiąc. Widzimy raczej, że
dezinflacja na sklepowych półkach się zatrzymała. Martwi mnie natomiast otoczenie. Inflacja przyspiesza przez ceny paliw i energii, a presja kosztowa
prędzej czy później dotrze do cen w handlu – zaznacza dr Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku.

Do tego widać, że we wrześniu ceny żywności i napojów bezalkoholowych poszły w górę średnio o 1,1 proc. rdr. W sierpniu wzrost rdr. wyniósł 0,9 proc., w lipcu – 1,2 proc., a w czerwcu – 1,9 proc.. Jak przekonuje dr inż. Anna Motylska-Kuźma z Uniwersytetu DSW Ideis, wrześniowe przyspieszenie dynamiki cen żywności z 0,9 proc. do 1,1 proc. rdr. jest niewielkie.

Jednak pojawia się w momencie ponownego nasilenia presji kosztowej. Szczególne znaczenie mają wysokie ceny ropy i gazu, związane z zakłóceniami dostaw przez cieśninę Ormuz. Wpływają one nie tylko na transport, ale również na przetwórstwo spożywcze, chłodnictwo, magazynowanie oraz produkcję nawozów wykorzystywanych w rolnictwie.

– Zgodnie z tym co sygnalizowaliśmy przez ostatnie miesiące, we wrześniu miało dojść do zakrętu w inflacji cen żywności i przejścia do fazy jej wzrostu, która – według nas – może postępować ze zmiennym tempem, nawet przez cały przyszły rok. Prognozujemy, że za rok wzrost cen żywności będzie rzędu 4 proc. rdr. lub wyższy.

To kwestia odzwierciedlenia w cenach produktów rolnych wyższych kosztów produkcji, takich jak energia, paliwo, nawozy, ale też wyższych kosztów pracy – dodaje Grzegorz Ogonek.

We wrześniu ceny żywności i napojów bezalkoholowych wzrosły o 1,1 proc. rdr. Natomiast wszystkie analizowane kategorie podrożały średnio o 1,9 proc. rdr. Różnica
wyniosła więc 0,8 p.p. Dokładnie tyle samo było w sierpniu. Zdaniem dr. Piotra Araka, sieci handlowe traktują żywność jako produkt, który ściąga klienta do sklepu. Trzymają na niej niskie marże, a odrabiają je na innych kategoriach. W chemii, kosmetykach czy artykułach dla domu znacznie większą część ceny stanowią koszty pracy, energii, opakowań i logistyki, a te wciąż rosną.

– Żywność będzie drożała coraz szybciej i prawdopodobnie bardziej dynamicznie niż pozostałe kategorie razem wzięte. W związku z tym, że poziom, z którego
startuje inflacja cen żywności, jest niski, to wciąż dane pokazują ujemną różnicę względem tempa zmian cen całego koszyka. Generalnie kategorie nieżywnościowe są w stanie szybciej zareagować na impuls wzrostowy pochodzący z droższej ropy i gazu – mówi ekspert Erste Bank Polska.

Przyspieszenie ogólnej dynamiki z 1,7 proc. do 1,9 proc. rdr. nastąpiło, mimo że wzrost cen nabrał tempa tylko w części analizowanych kategorii, a w pozostałych dynamika nadal słabła. W opinii dr inż. Motylskiej-Kuźmy, to wskazuje raczej na selektywne odbicie niż początek powszechnej fali podwyżek. Nie należy jednak lekceważyć zmieniających się uwarunkowań zewnętrznych, szczególnie utrzymujących się wysokich cen ropy i gazu w związku z zakłóceniami dostaw przez cieśninę Ormuz.

Według ekspertki, istotne znaczenie będzie miała skuteczność ponownie uruchomionego programu CPN. Administracyjne ograniczanie cen paliw może czasowo stabilizować koszty transportu, ale nie eliminuje globalnej presji energetycznej.

– Wrzesień nie jest początkiem nowej fali inflacyjnej i bardziej przypomina kolejne hamowanie, zatrzymanie i niewielkie odbicie. W następnych miesiącach
obserwowałbym przede wszystkim pięć rzeczy, tj. ceny surowców rolnych, energię i paliwa, koszty pracy – szczególnie w sektorze produkcji żywności, logistyce i handlu, politykę promocyjną sieci handlowych, a także marże producentów i detalistów – podsumowuje dr Rafał Parvi.