Gryf zamieszkał na łące. Za nami Spokój Festiwal 2026 i plenerowa wystawa Wolne Pokoje

Przez cztery lipcowe dni (16–19.07) Dąbrowa koło Stężycy w powiecie kartuskim znów zamieniła się w festiwalową wioskę. Spokój Festiwal, kameralne wydarzenie muzyczno-kulturalne organizowane przez Fundację Spokój, zgromadził kilkuset uczestników z całej Polski. Obok czterech scen muzycznych, kina plenerowego i warsztatów sercem programu artystycznego była plenerowa wystawa sztuk wizualnych Wolne Pokoje, zrealizowana dzięki wsparciu Województwa Pomorskiego.

Muzyka od Kaszub po Indie

Muzycznie Spokój od lat łączy skrajne światy i ta edycja nie była wyjątkiem. Na czterech scenach zagrali wykonawcy z całej Polski i zagranicy, w tym zespół Laxmi Bomb, który przyjechał na Kaszuby aż z Indii, a także Talpah + Deepho prosto z słonecznego Milanu. Obok nich pojawili się artyści młodego pokolenia, od PGR po zespół Holak. Nie zabrakło też akcentów lokalnych, bo na Spokoju tradycyjnie gra się też dla sąsiadów i z sąsiadami. Program uzupełniły kino plenerowe, skatepark i warsztaty rozsiane po całym terenie.

Wolne Pokoje, czyli galeria, która zamieszkała na Kaszubach

Wolne Pokoje to inicjatywa rozwijana od 2018 roku przez absolwentki gdańskiej ASP, Basię Nawrocką i Martę Koniarską. Zaczynała jako ruchoma galeria, która wpraszała się do prywatnych mieszkań i pracowni, zamieniając je na jeden wieczór w przestrzenie wystawiennicze. Dziś, prowadzona przez Martę zapraszającą do współpracy różne kuratorki ( w tej edycji były to Oska Żuk, a za koordynację odpowiadały Amelia Makiewicz, Ania Kokoryn oraz właścicielka terenu - Magdalena Ostrowska). Inicjatywa działa głównie w plenerze jako stała część festiwalu i platforma startowa dla młodych twórców, wybieranych co roku w otwartym naborze. Dla wielu z nich to pierwsza okazja, by pokazać prace szerokiej publiczności, obok artystek i artystów o uznanym dorobku.
Tegoroczne hasło naboru brzmiało „Siedlisko Gryfa”. Kaszubski gryf, herbowy strażnik regionu, stał się figurą trwania i przemiany, a artyści odpowiedzieli na nie pracami tworzonymi specjalnie na miejscu, w dialogu z łąkami i lasem. Na terenie festiwalu stanęło kilkanaście realizacji: instalacje, murale, performansy i przestrzenie warsztatowe.

Sześć pokoi pod gołym niebem

Trzon wystawy stanowiło sześć autorskich pokoi, w których artystki i artyści przez cały festiwal prowadzili też własne działania warsztatowe.
Ola August zaprosiła uczestników do wspólnego odlewania z lateksu skrzydeł dla gryfa. W pokoju można było obejrzeć jej lateksowe instalacje i samemu zatopić w cieczy rośliny i przedmioty znalezione na festiwalu.
Matylda Molis, pracująca z włóczką, papierem i materiałami z odzysku, poprowadziła ze swoimi gośćmi warsztaty budowania bio-kukły. Kukłę, na wzór marzanny, uroczyście utopiono w bagnie, aby powstrzymać złą pogodę nad festiwalem.
Olga Yatsechko namalowała mural „Gry i zabawy”. Zebrała dziecięce zdjęcia wolontariuszy i organizatorów festiwalu i przeniosła ich postaci w krajobraz natury, tworząc obraz inspirowany ogrodem Boscha i średniowiecznymi gobelinami.
Blanka Byrwa i Natalia Gwiazdowska stworzyły Syreni Pokój, podwodne uniwersum pełne artefaktów z muszli, trawy morskiej, żywicy i bioplastiku gotowanego z bałtyckich glonów. Prace opowiadają historię syren z Ławicy Słupskiej, które handlowały z ludźmi bursztynem.
Pracownia Hutmen, prowadzona przez twórców pracujących na co dzień w miejscu po dawnej dolnośląskiej hucie, codziennie przez osiem godzin pełniła biurowy dyżur. W środku można było wykonać grafikę i porozmawiać o Śląsku oraz o relacjach śląsko-kaszubskich. Na środku pokoju zasiadł „obcy”, figura reprezentująca ich własną obcość w kaszubskim krajobrazie.
Maja Zaleska zbudowała Łono, miękki namiot w kształcie macicy uszyty z różowych, pierzastych kołder. W tej strefie wyciszenia prowadziła warsztaty relaksacyjnego masażu twarzy przed snem i rozmawiała z uczestnikami o rytuałach związanych ze spaniem i ciałem.

Moda, wspinaczka i statystyka

Poza pokojami działo się równie dużo. Kalina Dorożyńska przygotowała pokaz mody: osiem sylwetek inspirowanych polską kulturą współczesną, prezentowanych przez modeli wyłonionych spośród festiwalowiczów. Specjalnie na Spokój zawiązał się kolektyw Morfa, łączący artystkę didgeridoo, reżyserkę, projektantkę mody i filozofkę, którym wspólna jest pasja do wspinaczki. Na starym dębie, z pełną asekuracją, wykonały poetycki performans o relacji z naturą, wodą i płynnością.
Wincent Leszczyński rozłożył trzymetrową kolorowankę, którą przez cały festiwal wypełniali uczestnicy, a kolektyw SJG poprowadził warsztaty monotypii „Odbij się!”, podczas których znalezione przedmioty odbijano farbą z lokalnej ziemi na wielkiej płachcie materiału. Kolektyw House of the Sun uwił Gniazdo Gryfa, ukryte miejsce odpoczynku od festiwalowego zgiełku. Michał Harasim przeprowadził performans statystyczny, w którym z imion uczestników i danych o ich liczebności powstawała alternatywna mapa Polski.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"31229"}

PLOTKI, czyli plecionkarstwo wraca na Kaszuby

Osobnym działaniem wspartym przez samorząd województwa była strefa plecionkarska PLOTKI prowadzona przez Blankę Byrwę. Przez dwa festiwalowe dni uczestnicy uczyli się wyplatania z lokalnych materiałów: brzozy, traw, sitowia i rogożyny, siedząc w cieniu instalacji wyplecionej wcześniej z tych samych surowców. Strefa powstała w ramach stypendium kulturalnego Marszałka Województwa Pomorskiego i nawiązuje do rzemiosła, które przez pokolenia było na Kaszubach codziennością.

Zadanie publiczne „Wolne Pokoje 2026 – plenerowa wystawa sztuk wizualnych i warsztaty na Kaszubach” sfinansowano ze środków Województwa Pomorskiego. Strefa PLOTKI powstała w ramach stypendium Marszałka Województwa Pomorskiego.
Więcej informacji: www.spokojfestiwal.pl ,  Instagram: @spokojfestiwal