Skóra twarzy jest niemal codziennie wystawiona na działanie promieniowania słonecznego. Dotyczy to nie tylko lata i wakacyjnego plażowania, lecz także spacerów, jazdy samochodem czy przebywania przy oknie. Początkowo skutki tej ekspozycji mogą być niewidoczne, jednak uszkodzenia stopniowo się kumulują. Z czasem skóra traci jędrność, staje się bardziej sucha, a na jej powierzchni pojawiają się zmarszczki, przebarwienia i nierówny koloryt. Proces ten określa się mianem fotostarzenia.
Z tego artykułu dowiesz się, m.in.:
● czym jest fotostarzenie skóry i dlaczego promieniowanie UV przyspiesza proces starzenia;
● jak promieniowanie UVA i UVB wpływa na kondycję skóry twarzy;
● jakie są pierwsze objawy uszkodzeń skóry wywołanych słońcem;
● dlaczego codzienna fotoprotekcja jest jednym z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania zmarszczkom i przebarwieniom.
Fotostarzenie to przedwczesne starzenie się skóry spowodowane długotrwałym działaniem promieniowania ultrafioletowego. W odróżnieniu od naturalnego starzenia,
które jest związane z wiekiem, genetyką i zmianami hormonalnymi, fotostarzenie wynika głównie z wpływu czynników zewnętrznych.
Najbardziej widoczne zmiany pojawiają się na obszarach stale eksponowanych na słońce, takich jak twarz, szyja, dekolt i dłonie. Skóra twarzy jest szczególnie narażona,
ponieważ rzadko pozostaje całkowicie osłonięta. Co więcej, codzienna ekspozycja na niewielkie dawki promieniowania może mieć równie duże znaczenie jak pojedyncze,
intensywne opalanie.
Promieniowanie UVB działa przede wszystkim w obrębie naskórka. Odpowiada za powstawanie rumienia, oparzeń słonecznych i opalenizny, która w rzeczywistości jest
reakcją obronną skóry na uszkodzenia. Największe natężenie UVB występuje zwykle latem, zwłaszcza w godzinach południowych.
Promieniowanie UVA przenika znacznie głębiej – aż do skóry właściwej. Działa przez cały rok, również w pochmurne dni, i może przenikać przez szyby. Nie wywołuje
natychmiastowego bólu ani zaczerwienienia, dlatego jego wpływ łatwo zbagatelizować. Pod wpływem UVA dochodzi m.in. do:
● nasilenia stresu oksydacyjnego;
● uszkadzania komórek skóry;
● degradacji włókien kolagenowych i elastynowych;
● osłabienia bariery hydrolipidowej;
● zaburzenia pracy melanocytów;
● uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych.
Konsekwencją tych zmian jest stopniowa utrata sprężystości, gęstości i zdolności skóry doregeneracji.
Fotostarzenie nie pojawia się nagle. Przez wiele lat może rozwijać się bez wyraźnych objawów, a jego skutki stają się widoczne dopiero po czasie. Początkowo cera może
wyglądać na przesuszoną, matową i zmęczoną. Następnie pojawiają się bardziej utrwalone zmiany. Do typowych objawów fotostarzenia należą:
● drobne linie i głębsze zmarszczki;
● utrata jędrności i elastyczności;
● przebarwienia oraz plamy słoneczne;
● nierównomierny koloryt;
● szorstkość i pogrubienie naskórka;
● rozszerzone naczynka;
● utrwalony rumień;
● zwiększona skłonność do podrażnień.
Podstawą profilaktyki fotostarzenia jest regularne stosowanie kosmetyków chroniących przed UVA i UVB. Ochrony potrzebujemy nie tylko podczas urlopu, ale również na co dzień. Promieniowanie UVA dociera do skóry niezależnie od pory roku, dlatego filtr powinien stać się stałym elementem porannej pielęgnacji.
Dobrze dobrany krem z filtrem do twarzy powinien zapewniać szerokie spektrum ochrony i odpowiadać potrzebom cery. W przypadku skóry tłustej sprawdzają się lekkie emulsje lub żele, natomiast skóra sucha może lepiej tolerować bogatsze formuły zawierające składniki nawilżające i odbudowujące barierę ochronną.
W okresie intensywnego nasłonecznienia, przy jasnym fototypie, skłonności do przebarwień lub podczas stosowania substancji zwiększających wrażliwość skóry na słońce dobrym wyborem może być krem z filtrem 50.
Podsumowując, naturalnego starzenia nie można zatrzymać, ale można ograniczyć czynniki, które niepotrzebnie je przyspieszają. Codzienna fotoprotekcja to jeden z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów na dłuższe zachowanie jędrnej, równomiernej i zdrowo wyglądającej skóry twarzy.
Bibliografia:
1. https://blask.umlub.pl/article2.php?issue_nr=022&art_id=861 [dostęp: 24.07.2026]
2. Chen X, Yang C, Jiang G. Research progress on skin photoaging and oxidative stress. Postepy Dermatol Alergol. 2021 Dec;38(6):931-936.
3. Wójcik M., Rudnicka L.: Starzenie się skóry – czynniki ryzyka, profilaktyka i leczenie, Postępy Dermatologii i Alergologii, 2019; 36(6): 687-697.
