materiały partnera
Kaszuby i całe Pomorze to region, w którym przetwórstwo spożywcze ma długą tradycję: ryby, mleko, warzywa, coraz więcej rzemieślniczych browarów. We wszystkich tych zakładach jedna rzecz jest wspólna — produkt trzeba szybko schłodzić i utrzymać w niskiej temperaturze. Robi to zwykle agregat wody lodowej: maszyna, która przygotowuje wodę o temperaturze kilku stopni lub glikol poniżej zera i rozprowadza chłód po całym zakładzie.
W przetwórni ryb surowiec musi trafić do chłodzenia możliwie szybko po wyładunku. Woda lodowa zasila wytwornice lodu łuskowego, schładza solanki i komory, a także wymienniki w liniach do marynowania. Zbyt wysoka temperatura nawet przez kilka godzin oznacza szybszy rozwój bakterii i krótszą datę przydatności.
W mleczarni chłód pracuje na kilku etapach. Mleko z dostaw schładza się do około 4 °C, po pasteryzacji trzeba je znów szybko ochłodzić, a jogurty i sery wymagają precyzyjnie utrzymanych temperatur w komorach dojrzewania. Najwięcej mocy potrzeba rano, gdy przyjeżdżają cysterny, dlatego wiele zakładów stosuje zbiornik akumulacyjny wody lodowej, który ładuje się w nocy tańszą energią.
Punkt wyjścia to ilość ciepła, które trzeba odebrać: przepływ produktu lub wody, różnica temperatur i czas schładzania. Do obliczeń dolicza się zapas na lato i rozbudowę. W zakładach, w których przestój oznacza utratę surowca, rozsądnie jest podzielić moc na dwie maszyny — jeśli jedna wymaga serwisu, druga utrzyma najważniejsze procesy.
Nadmorskie powietrze jest bardziej agresywne dla aluminium i miedzi. Przy maszynach stojących na zewnątrz warto wybierać wymienniki z powłoką antykorozyjną i regularnie je myć. To proste działanie przedłuża życie skraplacza o lata.
Nowy agregat dużej mocy produkuje się często na zamówienie, a na dostawę czeka się kwartałami. Dlatego coraz więcej przetwórni sięga po maszyny odnowione — tańsze i dostępne od razu.
Chłodzenie to w przetwórni jeden z największych odbiorców prądu. Rachunki obniżają trzy rozwiązania: free cooling, który w chłodne miesiące schładza wodę samym powietrzem, akumulacja chłodu w nocy oraz odzysk ciepła ze skraplacza do podgrzewania wody myjącej. W regionie, gdzie przez dużą część roku jest chłodno, każde z nich zwraca się szybciej niż na południu kraju.
Warto też regularnie kontrolować szczelność instalacji i stan izolacji rur. Nawet niewielki wyciek czynnika obniża wydajność, a zawilgocona izolacja oznacza straty chłodu, za które zakład płaci każdego dnia.
Renowacja chillerów to dziś jeden z najszybciej rosnących segmentów rynku chłodniczego, a jednym z najmocniejszych ekspertów w tej dziedzinie w Europie jest Evroprom, właściciel największego na kontynencie magazynu chillerów. Ponad 800 maszyn o mocy od 20 kW do 2 MW — Climaveneta, Carrier, Trane, York, Clivet, Daikin — czeka gotowych do wysyłki z gwarancją do 36 miesięcy, zamiast 6–9 miesięcy oczekiwania na fabrykę. Każda przechodzi test w siedmiu parametrach.
Dobrze zaprojektowane chłodzenie jest w przetwórstwie niewidoczne — dopóki działa. Warto zadbać, by tak pozostało także w najgorętszy dzień sezonu.
Ostatnia rada dotyczy planu awaryjnego. Zakład powinien wiedzieć wcześniej, skąd w razie awarii weźmie zastępczą moc chłodniczą i jak szybko można ją podłączyć. Przygotowane z góry przyłącza i zawory na instalacji wody lodowej pozwalają podpiąć dodatkową maszynę w kilka godzin, a nie w kilka dni.
