materiały partnera
Wiele osób pozostających w związku małżeńskim jest przekonanych, że jeżeli nie mają dzieci, po śmierci jednego z małżonków cały spadek automatycznie przypadnie drugiemu małżonkowi. Niestety nie zawsze jest to prawda.
Jeżeli zmarły nie pozostawił dzieci ani dalszych zstępnych, a nie sporządził testamentu, do dziedziczenia ustawowego obok jego małżonka mogą zostać powołani jego rodzice.
Co to oznacza w praktyce?
Z perspektywy żyjącego małżonka do spadku mogą wejść również Twoja teściowa i teść.
Możesz pozostawać w małżeństwie przez wiele lat, wspólnie budować wspólny majątek, kupić mieszkanie czy dom, a po śmierci męża lub żony dowiedzieć się, że w postępowaniu spadkowym po zmarłym małżonku uczestniczą również jego rodzice.
Zgodnie z art. 932 Kodeksu cywilnego - Jeżeli spadkodawca nie pozostawił zstępnych, do spadku z ustawy powołani są małżonek oraz rodzice zmarłego.
Jeżeli oboje rodzice zmarłego żyją, a do dziedziczenia dochodzi również małżonek, zasadniczo podział spadku wygląda następująco:
To właśnie ten mechanizm może prowadzić do sytuacji, która dla wielu osób jest dużym zaskoczeniem: Twój teść i teściowa mogą dziedziczyć obok Ciebie po Twoim zmarłym małżonku.
Małżonkowie Anna i Piotr, nie mają dzieci, zaś rodzice Piotra nadal żyją. Małżonkowie nie sporządzili testamentów.
Piotr umiera.
Jeżeli dochodzi do dziedziczenia ustawowego, Anna nie staje się automatycznie jedyną spadkobierczynią męża. Do spadku po Piotrze, obok Anny, powołani są również jego rodzice.
Anna dziedziczy 1/2 spadku po Piotrze, natomiast każde z jego rodziców – po 1/4 spadku.
I tutaj pojawia się bardzo ważna kwestia: spadek po Piotrze to niekoniecznie cały majątek, którym małżonkowie dysponowali za jego życia.
Jeżeli pomiędzy małżonkami istniała ustawowa wspólność majątkowa, najpierw należy ustalić, co należało do majątku wspólnego małżonków, a dopiero następnie – co wchodzi do spadku po zmarłym. To rozróżnienie ma ogromne znaczenie m.in. w przypadku mieszkania lub domu należącego do majątku wspólnego.
Małżonkowie Anna i Piotr kupili w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej mieszkanie, które należy do ich majątku wspólnego, a ich udziały po ustaniu wspólności są równe.
Śmierć Piotra nie oznacza, że całe mieszkanie staje się przedmiotem dziedziczenia.
Co do zasady 1/2 mieszkania przypada Annie w związku z ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej, natomiast druga połowa – odpowiadająca udziałowi Piotra – wchodzi do spadku.
Dopiero ta część podlega dziedziczeniu.
Jeżeli spadkobiercami są Anna oraz oboje rodzice Piotra, Anna dziedziczy połowę spadku po mężu, a każde z jego rodziców po jednej czwartej.
W odniesieniu do mieszkania oznaczałoby to, że ostatecznie:
Anna posiadałaby 3/4 mieszkania, natomiast każde z rodziców Piotra po 1/8.
W efekcie po śmierci małżonka żyjący mąż lub żona może stać się współwłaścicielem nieruchomości razem ze swoimi teściami.
To już nie jest wyłącznie teoretyczny problem prawa spadkowego. Współwłasność może mieć praktyczne znaczenie przy późniejszej sprzedaży nieruchomości, podziale spadku czy rozliczeniach pomiędzy spadkobiercami.
„Przecież to my kupiliśmy mieszkanie”.
To pytanie pojawia się bardzo często. Adwokat z Gdyni wyjaśnia, że trzeba jednak odróżnić majątek wspólny małżonków od spadku po jednym z nich. Rodzice zmarłego nie „zabierają” części majątku należącej do żyjącego małżonka. Dziedziczeniu podlega to, co w chwili śmierci należy do spadkodawcy i wchodzi do jego spadku.
Jeżeli jednak część mieszkania, domu, oszczędności czy innych składników majątkowych należy do zmarłego, jego udział może zostać odziedziczony zgodnie z zasadami przewidzianymi w Kodeksie cywilnym.
A przy braku zstępnych jednymi z ustawowych spadkobierców są właśnie rodzice zmarłego.
Sytuacja może stać się jeszcze bardziej złożona. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, jego udział może przypaść rodzeństwu spadkodawcy. Jeżeli natomiast któreś z rodzeństwa również nie żyje, ale pozostawiło zstępnych, w określonych przypadkach do dziedziczenia mogą wejść jego dzieci.
Dlatego w małżeństwie bezdzietnym krąg potencjalnych spadkobierców może być znacznie szerszy, niż małżonkowie zakładają.
Jednym z podstawowych instrumentów pozwalających świadomie uregulować kwestię dziedziczenia jest testament.
Małżonek może zostać w nim powołany do całości spadku. Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji samo sporządzenie testamentu całkowicie zamyka wszystkie kwestie związane z prawami pozostałych członków rodziny.
W szczególności przed przygotowaniem testamentu warto przeanalizować przepisy dotyczące zachowku. Rodzice spadkodawcy mogą bowiem należeć do kręgu osób uprawnionych do zachowku, jeżeli w konkretnej sytuacji byliby powołani do spadku z ustawy.
Dlatego planowanie spadkowe powinno uwzględniać nie tylko odpowiedź na pytanie: „kogo wpisać do testamentu?”, ale również konsekwencje takiego rozporządzenia.
Małżeństwa bezdzietne powinny zwrócić na zasady dziedziczenia szczególną uwagę. Brak dzieci nie oznacza automatycznie, że cały spadek otrzyma mąż lub żona.
Warto wcześniej ustalić:
Prawo spadkowe potrafi prowadzić do konsekwencji, których małżonkowie wcześniej nie brali pod uwagę. Dotyczy to szczególnie małżeństw bez dzieci oraz sytuacji, w których istotną część majątku stanowi nieruchomość.
Jeżeli chcesz ustalić, kto odziedziczyłby Twój majątek, gdyby dziedziczenie nastąpiło dzisiaj, warto przeanalizować nie tylko przepisy prawa spadkowego, ale także sytuację rodzinną oraz ustrój majątkowy małżonków.
Adwokat może pomóc w ustaleniu kręgu potencjalnych spadkobierców, wysokości ich udziałów, konsekwencji dziedziczenia nieruchomości oraz w przygotowaniu testamentu odpowiadającego rzeczywistej woli spadkodawcy.
Kancelaria Wyze - Adwokat w Gdyni
Adres: Świętojańska 37/6, 81-391 Gdynia
Telefon: 796 794 228
Profesjonalna kancelaria prawna w Gdyni może również przeanalizować potencjalne roszczenia o zachowek i wskazać, jakie rozwiązania prawne pozwalają odpowiednio zaplanować sukcesję majątku.
Jeżeli nie masz dzieci, nie zakładaj, że po Twojej śmierci cały majątek automatycznie odziedziczy Twój małżonek.
Przy dziedziczeniu ustawowym, gdy spadkodawca nie pozostawia zstępnych, obok małżonka do spadku powołani są jego rodzice. Jeżeli oboje żyją, co do zasady małżonek otrzymuje połowę spadku, a każde z rodziców po jednej czwartej.
Z perspektywy żyjącego małżonka oznacza to bardzo konkretną sytuację: po śmierci męża lub żony możesz dziedziczyć razem ze swoim teściem i teściową.
Jeżeli taki sposób dziedziczenia nie odpowiada Waszej woli, warto pomyśleć o uporządkowaniu spraw spadkowych wcześniej – zanim o podziale majątku zdecydują wyłącznie przepisy ustawy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Skutki dziedziczenia zależą od konkretnego stanu rodzinnego i majątkowego.
