Rada Polskich Mediów: weto prezydenta utrudni walkę z dezinformacją w internecie

Prezydium Rady Polskich Mediów (RPM) przyjęło w sobotę stanowisko, w którym wyraża głębokie rozczarowane zawetowaniem przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, która miała zapewnić skuteczne stosowanie w Polsce przepisów unijnego aktu o usługach cyfrowych (DSA).

Zawetowane przepisy zakładały, że urzędnicy Urzędu Komunikacji Elektronicznej i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji mogliby nakazywać platformom internetowym zablokowanie treści dotyczących 27 czynów zabronionych zawierających m.in.: groźby karalne, namowę do popełnienia samobójstwa, pochwalanie zachowań o charakterze pedofilskim, propagowanie ideologii totalitarnych, a także nawoływanie do nienawiści i znieważanie na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych.

W ustawie wymieniono też treści naruszające prawa autorskie czy odnoszące się do nielegalnej sprzedaży towarów lub nielegalnego świadczenia usług.

„Prezydent uzasadnia swoje weto potrzebą ochrony wolności słowa. W rzeczywistości celem zawetowanej ustawy było stworzenie narzędzi do walki z zagrożeniami, wobec których Polacy są coraz bardziej bezradni” - czytamy w stanowisku RPM.

Wskazano w nim, że weto prezydenta utrudni walkę z dezinformacją w internecie, „i to w czasie, gdy niemal każdy dzień przynosi zza wschodniej granicy kolejne kłamstwa i półprawdy”, oraz utrudni walkę z innymi skrajnie szkodliwymi treściami rozpowszechnianymi w sieci, jak m.in. nawoływanie do samobójstwa czy pochwalanie pedofilii.

Zaznaczono również, że weto pozbawia polskich internautów realnych środków obrony w nierównej walce z wielkimi i działającymi poza polskim prawem firmami technologicznymi.

„Jedynym prawem nadal będzie prawo właściciela do jak największych dochodów” - czytamy.

Zdaniem Rady Polskich Mediów weto prezydenta jest zaprzepaszczoną szansą na poprawę bezpieczeństwa Polaków.

Nowelizacja ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną została uchwalona przez Sejm 21 listopada ub.r. Uprawniała ona osoby fizyczne oraz m.in. prokuraturę, policję, Krajową Administrację Skarbową i Straż Graniczną do złożenia wniosku o wydanie nakazu zablokowania nielegalnej treści. Autor spornej treści miał otrzymywać od usługodawcy internetowego zawiadomienie o rozpoczęciu procedury i mieć dwa dni na przedstawienie swojego stanowiska.

Od decyzji UKE lub KRRiT autor treści miał prawo wnieść sprzeciw do sądu powszechnego w ciągu 14 dni. Treść mogłaby zostać usunięta dopiero po decyzji sądu lub po upłynięciu 14 dni – jeśli autor nie sprzeciwiłby się decyzji urzędników. Zasada ta została przyjęta w poprawce złożonej przez Senat. Wcześniej o jej wprowadzenie apelowali posłowie PiS.

Zdaniem prezydenta ustawa w założeniu miała chronić obywateli, szczególnie dzieci, ale w praktyce jej wprowadzenie oznaczałoby „administracyjną cenzurę”. Prezydent podkreślił w nagraniu opublikowanym w serwisie X, że proponowane rozwiązania tworzą system, w którym zwykły Polak będzie musiał walczyć z aparatem urzędniczym, aby obronić swoje prawo do wyrażania opinii.

Kancelaria Prezydenta przekazała, że Nawrocki zawetował nowelę, ponieważ dawała ona prezesowi UKE „nadmierne kompetencje” bez „wystarczających gwarancji niezależności od bieżącej polityki”. Prezydent zakwestionował też m.in. „administracyjne usuwanie treści z internetu na podstawie decyzji urzędników”. Jego zdaniem w ustawie brakuje zasad proporcjonalności, ponieważ zawiera ona te same procedury wobec „najcięższych przestępstw i drobnych wykroczeń”.

Akt o usługach cyfrowych (DSA) jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową (rozporządzeniem), która nakłada na firmy w całej UE odpowiedzialność za treści zamieszczane na ich platformach. W całości obowiązuje w krajach członkowskich od 17 lutego 2024 r.

Na początku maja ub.r. Komisja Europejska pozwała Polskę do Trybunału Sprawiedliwości UE za niewdrożenie regulacji. KE zarzuciła Polsce, że nie wyznaczyła koordynatora ds. usług cyfrowych, który nadzorowałby przestrzeganie i egzekwowanie przepisów DSA. W maju 2025 r. prezes UKE został wyznaczony na tymczasowego koordynatora ds. usług cyfrowych, ale nie może w pełni wykonywać swoich zadań ze względu na brak wdrożenia DSA w Polsce.

Jeśli Trybunał stwierdzi naruszenie przez Polskę prawa, nasz kraj ma obowiązek je usunąć. Jeśli tego nie zrobi, KE może ponownie wnieść sprawę do Trybunału, który może nałożyć okresową karę pieniężną za każdy dzień opóźnienia lub karę ryczałtową.

Rada Polskich Mediów została powołana w 2023 roku z inicjatywy redaktorek i redaktorów naczelnych. Jej założyciele podkreślają prawo do wolności słowa, przywiązanie do wartości konstytucyjnych, niezależne i bezstronne dziennikarstwo, wysokie standardy redakcyjne, rolę mediów informacyjnych w demokracji, odpowiedzialność za przetwarzanie i rozpowszechnianie informacji oraz prawo społeczeństwa do informacji i wiedzy. W RPM reprezentowane są redakcje m.in.: Business Insider Polska, „Dziennik Gazeta Prawna”, „Fakt”, „Fakty TVN”, „Gazeta Wyborcza”, NaTemat.pl, „Newsweek”, OKO.press, Onet.pl, „Polityka”, Radio Nowy Świat, Radio RMF FM, Radio TOK FM, Radio ZET, „Rzeczpospolita”, TVN 24, Wirtualna Polska. 

(dsr/ miś/)