Nowa odsłona historii Enigmy w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Makiety maszyny szyfrującej Enigma oraz tzw. bomby Rejewskiego wyeksponowano w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Nowa aranżacja sekcji poświęconej kryptologii ma w bardziej przystępny sposób pokazać, jak polscy matematycy przyczynili się do złamania niemieckich szyfrów w czasie II wojny światowej - podało biuro prasowe muzeum.

W ramach modernizacji sekcji „Walka o tajemnice” w części wystawy głównej muzeum zainstalowano makiety Enigmy oraz tzw. bomby Rejewskiego – urządzenia mechaniczno-elektrycznego opracowanego przez polskich kryptologów do łamania niemieckich szyfrów.

Nowa aranżacja obejmuje m.in. częściowo przezierny model Enigmy, który pozwala prześledzić przebieg obwodu elektrycznego podczas szyfrowania. Dzięki temu łatwiej wyjaśnić zasadę działania maszyny i skalę problemu, z jakim mierzyli się kryptolodzy.

Jak przypominają przedstawiciele muzeum, opowieść o polskich matematykach pracujących nad złamaniem szyfrów Enigmy była obecna w działalności edukacyjnej placówki jeszcze przed otwarciem wystawy głównej w marcu 2017 r. W ostatnich latach - jak podano - projekt popularyzujący tę historię stracił na znaczeniu, a przygotowane wcześniej pomoce dydaktyczne pozostawały w magazynach.

Od 2024 r. muzeum ponownie intensyfikuje działania w tym zakresie, m.in. poprzez wydarzenia popularyzujące kryptologię organizowane we współpracy z Centrum Szyfrów Enigma oraz inicjatywy upamiętniające wybitnych polskich kryptologów.

– W prowadzonych przez nas niegdyś badaniach świadomości historycznej Polacy pytani o bohaterów czasu wojny wskazywali obrońców Westerplatte, zdobywców Monte Cassino i powstańców warszawskich. Te militarne wydarzenia są głęboko zakorzenione w naszej pamięci kulturowej. Wojna to jednak nie tylko rywalizacja na polu bitwy – podkreślił dyrektor muzeum prof. Rafał Wnuk.

Jak dodał, o zwycięstwie często decyduje wiedza o potencjale i zamiarach przeciwnika.

– Armia bez wywiadu jest „ślepa i głucha”. Pracujący w zaciszu gabinetów matematycy Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki przyczynili się do pokonania III Rzeszy w stopniu niemożliwym do przecenienia – zaznaczył.

Zastępca dyrektora muzeum Mateusz Jasiak przypomniał, że model prawdopodobnego wyglądu bomby Rejewskiego można już oglądać m.in. w Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu. Natomiast częściowo przezierny model Enigmy z projekcją zamknięcia obwodu elektrycznego to autorski pomysł gdańskiego muzeum, i jest jedyny na świecie.

Wkrótce ekspozycję mają uzupełnić elementy niemieckich maszyn odnalezione na Wyspie Sobieszewskiej przez Fundację na Rzecz Odzyskiwania Zaginionych Dzieł Sztuki Latebra. Artefakty zostały przekazane muzeum w depozyt przez pomorskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków i przechodzą obecnie prace konserwatorskie.

Na wystawie głównej prezentowana jest również czterowirnikowa maszyna Enigma M4, przekazana muzeum przez Forsvarsmuseet w Oslo.

(pm/ lm/)